Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-11-23T04:43:05.093837+00:00

Пачазабазул тӀехь: 2 Пачаби

Пачазабазул тӀехь: 2 Пачаби

1. Пачазабазул тӀехь

1. РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

2. Картаби (Пачазабазул тӀехь)

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Пачазабазул тӀехь

Пачазабазул тӀехь

1. ЦеберагӀи

1. 2 Пачаби

ЦеберагӀи

Институт языка, литературы и искусства им. Г. Цадасы

Дагестанского федерального исследовательского центра РАН

Россиялъул гIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул федералияб
цIех-рехалъулаб централъул ЦIадаса ХIамзатил
цIаралда бугеб МацIалъул, адабияталъул ва искусствоялъул институт

Пачазабазул тӀехь

Электронияб форматалда гьаб тӀехь
нужеда батила Аллагьасул Калима таржама
гьабиялъул институталъул сайталда:

https:
ibt.org.ru/ru/ media?id=AVR

ISBN 978-5-93943-298-6

Аллагьасул Калима таржама гьабиялъул институт, Москва

© Институт перевода Библии, 2021

ХӀурматияв цӀалдолев!

Дуца цӀализехъин буго магӀарул мацӀалде буссинабураб ва ункъо цадахъ къватӀибе биччараб «Пачазабазул тӀахьал» абураб тӀехь. Гьелда жанибе уна Пачабазул ТӀоцебесеб, КӀиабилеб, Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехь.

«Пачабазул тӀахьал» ккола Аллагьасул Калимаялъул НекӀсияб КъотӀиялъул тарихиял тӀахьазул цо бутӀа. НекӀсияб КъотӀи гӀуцӀун буго 39 тӀехьалдасан. Гьелда гьоркьобе уна «Таврат» (Мусал щуго тӀехь), аварагзабазул тӀахьал, гӀакъиллъиялъул тӀахьал, тарихиял ва шигӀриял тӀахьал.

Пачабазул ТӀоцебесеб ва КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго ГӀизраилалъул ахирисев къади ва Аллагьасул авараг Шамуилил заманалдаса бахъараб, ГӀизраилалъул пача Давудил заманалде щвезегӀан ккарал тарихиял лъугьа-бахъиназул хӀакъалъулъ. Пачабазул Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехьалда кьун буго Сулейман пачалъун вахъараб заманалдаса бахъараб гӀизраилал Вавилоналде асирлъуде рачун араб заманалде щвезегӀан ккарал лъугьа-бахъиназул тарихияб баян.

Гьал тӀахьазе кьучӀалъе росун руго некӀсиял пачабазул кӀалгӀабазда къойилал лъугьа-бахъинал хъван гӀуцӀарал цересел тӀахьал. Пачабазул Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехьалда рехсолел руго нилъер къоязде щвезегӀан нахъе цӀунун хутӀичӀел некӀсиял адабияталъул памятникал: «Сулейманил ишазул хӀакъалъулъ бицен», «ГӀизраилалъул пачабазул тарих», «Ягьудиялъул пачабазул тарих» ва гь. ц.

Пачабазул тӀахьазда хъварал гӀемерисел лъугьа-бахъинал ритӀухъ гьарула гьебго заманалъул, Аллагьасул халкъалда гьоркьоса гурел, къватӀисахун батӀи-батӀиял тарихчагӀазул хъвай-хъвагӀаяздалъун. ТӀахьал хъвараб заманлъун рикӀкӀуна цебесеб эраялъул анлъабилеб гӀасру (гӀага-шагарго ц. э. 550-леб сон) – гӀизраилал Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда ругеб заман.

Нилъеца бицен гьабулел тӀолалго тӀахьазда бихьизабулеб буго БетӀергьан Аллагьасулги халкъалъулги гьоркьоблъиялъе БетӀергьанасул КъотӀиялъул кигӀанги цӀикӀкӀараб кӀвар букӀин; гьединго, дуниялалъул тарихалда жаниб билълъанхъараб кӀиго аслияб къуват – цо рахъалъ, пачабазгун рагъул бутӀруз цебе бачунеб дунялалъул къуват, цогидаб рахъалъ, Аллагьасул аварагзабаз цӀунулеб ва гьез халкъалъе загьир гьабулеб БетӀергьанасул амру ва Гьесул шартӀал.

Пачазабазул ТӀоцебесеб ва КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго ГӀизраилалъул тарихалда жаниб ккараб кӀудияб хиса-басиялъул хӀакъалъулъ: рикь-рикьарал къавмазул халкъ гъункараб, къуватаб ва пачаясул бетӀерлъиялда гъоркь цолъараб пачалихъалде свериялъул хӀакъалъулъ. Пачазабазул КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго Давудил пачалъиялъул, гьесул ирсилав Сулейман гьавиялъул ва ГӀизраилалъул пачалъиялъул тахида абадиялъего Давудил наслу чӀезе букӀин БетӀергьанас загьир гьабиялъул хӀакъалъулъ.

Пачазабазул Лъабабилеб тӀехьалда жанибе бачун буго Давудил пачалъиялъул ахир, Сулейманил кӀикъого соналъул пачалъи – ГӀизраилалъул пачазабазул заманалъул «меседил гӀасру», хадуб ГӀизраилалда жаниб ккараб бикьи, гӀизраилазул кӀиго пачалихъалъул цоцада дандечӀей ва гьелдалъун ГӀизраилалъул гуч дагьлъизе байбихьи. Гьаб тӀехьалда жидер хӀакъалъулъ бицен гьабулел лъугьа-бахъиназда гьоркьоб бищун кӀвар цӀикӀкӀараблъун ккола Мукъадасаб Рукъ бай ва гьеб Рукъ БетӀергьанасе бацӀцӀад гьаби (5-8 бетӀ.). Гьединго гьениб бицунеб буго Сулейманихъе Шеваялъул бика ячӀиналъул хӀакъалъулъ, ва гьелдалъун жеги якъинго бихьизабулеб буго Сулейманил гӀакъиллъиялъул кӀодолъи.

Пачазабазул Ункъабилеб тӀехьалда нилъеда ратуларо Давудги Сулейманги гӀадал цӀар рагӀарал пачаби. Гьелъул гӀаксалда, гьениб нилъеда бихьула ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачазабаз тӀокӀалъ чӀечӀого гӀодоре тӀолел биял, цоцазда данде гьабулеб рагъ-кьал, хӀила-макру ва гьеб киналъулго хӀасилалда гучдакълъиялде ва инжитлъиялде ГӀизраил ккей. Амма гьениб хасаб бакӀ ккун буго Ягьудиялъул пача Ёшиягьица (цебесеб эраялъул 640–609 сс.). Гьес кӀудиял диниял хиса-басиял гьарула ва жиндирго халкъ цо Аллагьасде ва Гьесул бацӀцӀадаб нухде буссинабизе къеркьола.

Жакъасев цӀалдолес, гьайгьай, кӀудияб пайда босизе бегьула гьаб тарихияб къисаялдаса: гьересиаллагьзабазул цӀураб дунялалда, тӀоцебе баккула цохӀо Аллагьасда божараб халкъ ва гӀуцӀула цохӀо Аллагьасда божаразул улка.

Пачазабазул тӀахьазул цоги кӀвар цӀикӀкӀараб жолъун ккола гӀемерисел Аллагьасул аварагзаби БетӀергьанасукьа хӀинкъулел ва Гьесие мутӀигӀал чагӀилъун рихьизаруниги, амма пачаби, гьезул гӀагарлъи ва рагъул церехъаби, хӀакъикъаталдаги рукӀараб хӀалалда рихьизарун руго, гьезул цо гъалатӀ бахчичӀого. Гьединлъидал гьел унго-унгоял гӀадатиял чагӀилъун чӀола нилъеда цере. Гьединазул цоявлъун ккола Давуд пача. Давуд халкъазул тарихалда жанив машгьурлъана абадияб пачабазул гӀаркьелалъул бетӀер хӀисабалда гуревги, Забуралъул автор хӀисабалдаги. Амма, цин гьес гӀемер къо хӀехьезе ккана. Гьаб тӀехь цӀалулелъул нилъеда цебе чӀола Давудил гӀумруялъул байбихьи: гьесда дандчӀварал гӀемерал захӀмалъаби ва гьесие рукӀарал хӀинкъаби.

Пачабазда цадахъ гьал тарихиял тӀахьазда аслияб бакӀ ккун буго Аллагьасул амру жидеца халкъалъе загьир гьабулел аварагзабаз. Аварагзабаз диниял рацӀцӀадал нухазде халкъ буссинабизе хӀаракат бахъула: гьединавлъул ккола, жив чӀаго зобалазде хъамун арав Иляс авараг (3 Пач. 17-19 ва 21 бетӀ.; 4 Пач. 1-2 бетӀ.), гьединго, Илясил иш кодобе босарав ЭлишагӀ авараг (4 Пач. 2-9 ва 13 бетӀ.). Пачабазул Ункъабилеб тӀехьалъул 19-20 бутӀрузда бицуна цоги кӀудияв аварагасул – Ишаягь аварагасул хӀакъалъулъ. ЭлишагӀица, гьесдаса цере Илясица гьарурал гӀадин, кӀудиял мугӀжизатал гьарула: цо нухалда, гьесул рукьбузда хъвараб жаназацин чӀаголъула (4 Пач. 13:20-21 бетӀ.). Гьединго Ишаягь аварагасул рагӀудалъунги кӀудияб мугӀжизат бихьизабула БетӀергьанас Хизкиягь пачаясул кӀалгӀаялда (4 Пач. 20:11).

ГӀемерал гӀасрабаз цере хъварал гьал тӀахьазда ратула гьанжесеб гӀелалъул гӀадамазда ричӀчӀуларел бакӀал, жеги рагӀичӀел рагӀаби. Гьединлъидал тӀехьалъул ахиралда кьун буго ричӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян. Гьединго тӀехьалъул ахиралда кьун руго тӀехьалда бицарал аслиял лъугьа-бахъинал ккарал бакӀазул картаби ва суратал.

ТӀехь басмаялде бахъаразул хьул буго гьаб таржамаялъ магӀарул халкъалъул рухӀияб гӀумруялда жаниб цо бегьулеб бакӀ кквелин.

2 Пачаби

2 Пачаби

1. ЦеберагӀи

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

ЦеберагӀи

Пачабазул КӀиабилеб тӀехь

ЦеберагӀи

ЖугьутӀазул гӀадаталда рекъон, Пачабазул ТӀоцебесеб тӀехьалдаго гӀадин, гьаб тӀехьалдаги «Шамуилил тӀехьилан» абула, щайгурелъул Давудида, гьев пачалъун гьавун, зайтуналъул нах Шамуил аварагас бахиндал. Гьаб тӀехьалда бицуна Давуд пачалъун вахъиналъул ва гьес ГӀизраилалъе гьабураб нухмалъиялъул хӀакъалъулъ. Цин гьев цохӀо Ягьудал къавмалда тӀад пачалъун вахъана (1-4 бетӀ.), хадуб гьесул пачалъи ГӀизраилалъул цогидал къавмазда тӀадги тӀибитӀана (5-20 бетӀ.). Гьаб тӀехьалда жидер хӀакъалъулъ бицен гьабулел ругел лъугьа-бахъинал ккана цебесеб эраялъул анцӀила цоабилеб гӀасруялъул ахиралда – анцӀабилеб гӀасруялъул авалалда.

ТӀехьалда аслияб кӀвар буссинабун буго Давудилги гьесул васазулги гьоркьоблъабазде, щайгурелъул гьеб суал пачаясул ирсалда хурхараб букӀиндал. 21-24 бутӀрузда бицунеб буго Давудил пачалъиялда хурхарал батӀи-батӀиял лъугьа-бахъиназул хӀакъалъулъ, амма гьаб тӀехьалда гьел заманалъул тартибалда лъун гьечӀо.

Давудил пачалъиялъул заманалда ккана ГӀизраилалъул букӀинеселъе кӀудияб асар жинца гьабураб, кӀвар цӀикӀкӀараб кӀиго иш:

1. Давудица Иерусалим кверде боси. Гьелдаса хадуб гьеб ГӀизраилалъул тахшагьарлъун ва мукъадасаб шагьарлъун лъугьана. Жакъа къоялъги дунялалдаго цӀар рагӀараб шагьарлъун ккола Иерусалим.

2. ГӀизраилалъул пачалъиялъул тахида цохӀо Давудил наслу букӀине бугин абун Аллагьас Давудие рагӀи кьей. Гьелдаса хадуб, ГӀизраилалда тӀад пачалъи гьаби цохӀо Давудил наслуялъе гурони хӀалалаб букӀинчӀо.

ТӀехьалда буго

Пачабазул КӀиабилеб тӀехь

1. Давуд пачалъун тей (2 Пач. 1:1–5:5)

2. Давуд Ягьудиялъул пачалъун тасдикъ гьави (2 Пач. 1:1–4:12)

3. Давуд тӀолабго ГӀизраилалъул пачалъун тасдикъ гьави (2 Пач. 5:1-5)

4. Давудил бахӀарчиял ишал ва гьесул бергьенлъаби (2 Пач. 5:6–10:19)

5. Иерусалим тахшагьарлъун гьаби; КъотӀиялъул гъамас гьенибе боси (2 Пач. 5:6–6:23)

6. Аллагьас Давудие гьесул пачалъиялъул гӀаркьел абадул абадиялъего щула гьабилин рагӀи кьей (2 Пач. 7:1–29)

7. Давудил гьунарал (2 Пач. 8:1–10:19)

8. Давудил такъсир ва гьелъул хӀасилал (2 Пач. 11:1–20:26)

9. Давудги Батшебаги (2 Пач. 11:1–12:31)

10. Давудил васазул такъсирал; Авессаломил питна (2 Пач. 13:1–19:8)

11. Давудихъе пачалъи тӀадбуссинаби (2 Пач. 19:8–20:26)

12. Давудил пачалъиялъул ахирал соназул лъугьа-бахъинал; халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьаби ва Давудие жаза (2 Пач. 21:1–24:25)

1

Шаул чӀван вугин хабар бачӀуна Давудихъе

1^1Шаул хун хадуб заманалде, амалекиязда тӀад бергьенлъиги босун, Давуд Циклагалде тӀадвуссана, ва гьениве щун гьес кӀиго къо бан букӀана+. 2Лъабабилеб къоялъ Шаулил аскаралъул къайи чӀвараб рахъалдасан цояв вачӀана бихъун ретӀелгун ва ботӀроде хӀатӀги щван. Давудида аскӀове щведал, гьев гьесда цеве гӀодоб бетӀер чӀван къулана.

3«Мун киса вачӀунев чи?» – ян цӀехана Давудица.

«Дун гӀизраилазул аскариязул цояв вуго, лъутун хвасарлъарав», – ин жаваб кьуна гьес.

4«Щиб ккараб? Бице дида!» – ян абуна Давудица.

«Рагъулъ аскариял щущахъ рана. ГӀемераб халкъ гъурана гьениб. Гьединго Шаулги гьесул вас Ионатанги чӀвана», – ян бицана гьев чияс.

5Давудица гьеб хабар босун вачӀарав чиясда цӀехана: «Шаулги гьесул вас Ионатанги хун рукӀин кин дуда лъараб?» – ин.

6«Дун Гилбоа магӀарде тӀаде щведал, гьенив Шаул вихьана дида жиндирго хечалда тӀаде ккун. Чолгьакалги чотӀахъабиги досда тӀаде гӀагарлъулел рукӀана+. 7Нахъехун валагьун дун вихьидал, дос диде ахӀана. „Щиб бокьун бугеб?“ – ин цӀехана дица. 8Дос мун щив кколевин цӀехедал, амалекияв вугин жаваб кьуна дица. 9Гьебмехалъ дос дида абуна: „АскӀовеги вачӀун дун чӀвай! Дун хвалил гӀазабалда вуго, амма рухӀ бахъизе кӀолеб гьечӀо“, – ян. 10Цинги аскӀовеги ун дица чӀвана дов, щайгурелъул додин квешго лъукъарав чи кингоги чӀаго хутӀуларевлъи лъалеб букӀиндал дида. Досул ботӀрода букӀараб тажги рукьалда букӀараб рахасги гьале дица духъе, дир бетӀерчӀахъадихъе, босана».

11Гьебмехалъ Давудица ва гьесда цадахъ рукӀаралщиназ тӀад букӀараб ретӀел бихъана+. 12Шаулида, гьесул вас Ионатанида, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ аскаралда ва ГӀизраилалъул халкъалда хадуб, кӀалги ккун, къасилъизегӀан магӀу бахъана гьез – гӀемерал чагӀи чӀван рукӀиндал гьеб рагъулъ. 13Цинги гьеб хабар босун вачӀарав чиясда Давудица цӀехана: «Мун киса кколев?» – ин.

«КъватӀиракьалдаса амалекиясул вас вуго дун», – ин жаваб кьуна гьес.

14«Кинха мун хӀинкъичӀев БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пачаясде квер борхизе?» – ян абуна Давудица+.

15Жиндирго рагъухъабазул цоявги ахӀун, Давудица абуна: «ЧӀван рехе гьав чи!» – ян.

Рагъухъанас гьев чӀвана. 16Гьев амалекиясухъги валагьун, Давудица абуна: «Дуца гӀодобе тӀураб бидул хӀакъ дурго ботӀроде ккана. БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пача чӀваялъе нугӀлъун мунго дудаго данде чӀана».

Шаулидаги Ионатанидаги хадуб Давудица магӀу бахъи

17Шаулида ва Ионатанида хадуб магӀу бахъун гӀемерав гӀодана Давуд. 18Ягьудиялъул жамагӀаталдаго малъе гьаб магӀуйин лъазабуна Давудица («Муъминчиясул ТӀехьалда» хъван буго гьеб):

19«Вай, ГӀизраил! Дур мугӀрузул тӀогьиб паналъана дур чӀухӀи!

Огь, къанщанагури багьадурзаби!

20Бицунге Гаталда,
Лъазабуге Ашкелоналъул къватӀахъ;
Пилистимазул ясал разилъуге абе,

Суннат гьабичӀезул[*] руччаби релъанхъуге абе!+

21Гилбоаялъул мугӀрул,
ТӀокӀалъ я щуб, я цӀад бихьугеги нужеда,
Щибго бижугеги нужер хурзабахъ;
БахӀарзазул хъалхъан гӀодоб бортарал,
ТӀокӀаб нах бахине гьечӀеб Шаулил хъалхъан+.

22Къуватал тушбабазул би гьекъечӀого, лебалазул гьан кваначӀого Ионатанил хеч тӀадбуссунароан;

Шаулицаги хвалчен гӀадада хьвагӀулароан.

23Шаулги Ионатанги!

Киназего хириял, жидер гӀумру берцинал,

Хвалилъги ратӀалъичӀел!

ХъергъугӀанги тириял,

ГъалбацӀгӀанги къуватал!

24ГӀизраилалъул ясал,

Шаулида хадуб магӀу гьабе гьанже гӀодор ккезегӀан,

Дарай-гӀатӀласалъул чӀухӀараб ретӀел чӀезабун,

Месед тӀад бекьарал берцинал гурдал ретӀун нуж къачӀарав!

25Огь, къанщана рагъулъ чанги бахӀарчи!

Дур мугӀрузул тӀогьив къанщана Ионатанги.

26Вай дир вац Ионатан, къварилъиялъ къвалги бан хутӀана гьанже дун!

Мун дие цӀакъ хирияв вукӀана.

Дур гьудуллъи дие букӀараб гьуинаб, –

Йокьулелъул балагьиялдасаги гьуинаб+.

27Огь, къанщанагури багьадурзаби!

Бесдаллъана гьанже гьезул ярагъги!»

2

Давуд Ягьудиялъул пачалъун вахъин

2^1Цодагьаб заман ун хадуб Давудица БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ вуссун дугӀа гьабун, Гьесда цӀехана: «Я дир БЕТӀЕРГЬАН, ягьудиязул кинаб букӀаниги шагьаралде ине бегьиладай дун?»

«А», – ян абуна БетӀергьанас.

Цинги Давудица цӀехана: «Киве инев?»

Гьес жаваб кьуна: «Хевроналде», – ян.

2КӀияйго лъадиги цадахъ ячун – Изреелалдаса АхӀиноам ва Кармилалдаса Навалида йикӀарай Авигайл – Давуд гьениве гочана+. 3Жив-живасул хъизан-лъималгун цадахъ жиндирго чагӀиги рачана Давудица ва Хевроналда чӀел гьабуна+. 4Ягьудал къавмалъул чагӀи рачӀана гьенире ва Давуд Ягьудал къавмалда тӀад пачалъун тасдикъ гьавун, гьесда зайтуналъул нах бахана.

ГилгӀадалда бугеб Иавеш шагьаралъул жамагӀаталъ Шаулил жаназа хабалъ букъанин абун хабар Давудихъе щведал,+
5гьес вакилзаби ритӀана ГилгӀадалъул Иавешалъул жамагӀаталъухъе хадусеб каламгун:

«БЕТӀЕРГЬАНАС баракат лъеги нужеда, нужер пача Шаулил гьедин адаб-хӀурматги гьабун, гьесул жаназа хабалъ букъаралъухъ. 6Гьанже нужееги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гурхӀел-цӀоб гӀатӀилъаги! Дицаги нужее кӀвараб лъикӀлъи гьабила гьеб иш нужеца гьабуралъухъ. 7Гьанже нуж щулалъе ва къвакӀун чӀа. Нужер пача Шаул хвана, амма Ягьудал къавмалъ жиндаго тӀад пачалъун дун тасдикъ гьавун вуго».

Иш-Бошет ГӀизраилалъул пачалъун вахъин

8Амма Нерил вас, Шаулил аскаралъул бетӀер, Авнерица Шаулил вас Иш-Бошет вачун вачӀана Маханаималде,+
9ва гьес гьев ГилгӀадалда, Ашуриялда, Ефраималда, Изреелалда, Буняминида ва тӀолабго ГӀизраилалда тӀад пачалъун гьавуна.

10Шаулил вас Иш-Бошетица кӀикъого сон бан букӀана ГӀизраилалъул пачалъун вахъараб мехалъ ва кӀиго соналъ пачалъи гьабуна гьес. ГӀицӀго цохӀо Ягьудал къавмалъ гурони Давудил рахъ кквечӀо. 11Кинабниги анкьго лъагӀелгун анлъго моцӀалъ пачалъи гьабуна Давудица Ягьудал къавмалда тӀад Хевроналда+.

Давудида ва Шаулил гӀагарлъиялда гьоркьоб кьал байбихьи

12Цо къоялъ Нерил вас Авнер вачӀана Маханаималдаса Гаваоналде Шаулил вас Иш-Бошетил чукъбигун цадахъ. 13Давудил чукъбигун цадахъ Церуягьил вас Иоавги вахъана гьезда данде ва гьел Гаваоналъул хӀорихъ дандчӀвана. Цоял хӀорил гьаб рахъалда, цогидал хӀорил добаб рахъалда чӀана.

14Цинги Авнер кӀалъана Иоавида: «Риччанте нилъеда цере нилъер гӀолохъаби цоцалъ рагъизе!» – ян.

Иоавица жаваб гьабуна: «ЛъикӀ буго! Риччанте рагъизе».

15Шаулил вас Иш-Бошетил рахъалъ анцӀила кӀиго буняминияв ва Давудил рахъалъги анцӀила кӀиго чи цоцада данде рахъана. 16Гьел цоцалъ речӀчӀана ва жив-живас дандиясул бетӀерги ккун хьолболъ ханжар къазабуна; къоло ункъавго чи цоцаца чӀван цадахъ гӀодор лъуна. Гьелдаса хадуб, Гаваоналда бугеб Хелкат Гьацурим[*] абун цӀар тана гьеб бакӀалда.

17ГӀасияб рагъ ккана гьениб доб къоялъ, ва Давудил чагӀаз Авнерги гьесда цадахъ рукӀарал гӀизраилалги щущахъ риххизаруна.

18Церуягьил лъабго вас вукӀана гьенив: Иоав, Авишай ва Асаил. Асаил цӀакъ хӀетӀ гӀедерав чи вукӀана. ГӀалхул чан гӀадин векерулаан гьев+. 19Авнерида хадув вортана Асаил ва, дове-гъове сверичӀого, гьесул лъалкӀккун векерана. 20Нахъехунги валагьун, мунищ Асаилилан цӀехана Авнерица. Дун вугоян жаваб кьуна гьес.

21Цинги Авнерица абуна: «Я кваранаб, я квегӀаб рахъалде вуссун, цоги чи валагье дуего ва гьесул ярагъ-къолденги босе давлаялъе», – ян.

Амма Асаилица гьеб рагӀи къабул гьабичӀо ва гьесда нахъаса вичӀичӀо. 22Нахъеги абуна Авнерица: «ТӀаса вичӀа! Мунги чӀван дур вац Иоавил бадиве кин дун балагьилев?» – ин.

23Амма Асаил гьесда нахъаса вичӀичӀо. Гьебмехалъ, кьурун нахъехунги вуссун, Авнерица бахъун хеч къазабуна гьесул чохьолъ; хеч гьесул мугъалда нахъасан баккана ва гьев, гӀодовги речӀчӀун, гьеб бакӀалдаго хвана. Асаил чӀвараб бакӀалдасан уневщинав рагъухъан гьесул жаназаялда аскӀов лъалхъулев вукӀана.

24Иоавги Авишайги Авнерида хадур лъугьана. БакътӀерхьуда, Гаваоналъул гӀалхуде унеб нухда, Гиахалда дандбитӀун бугеб Аммагь гохӀде щвана гьел. 25Буняминиял данделъана Авнерида сверухъ; рагъулаб къокъаги гӀуцӀун гьел цо гохӀил тӀогьиги ккун чӀана.

26Цинги Авнерица Иоавиде ахӀана: «Абадиялъго рагъ-кьалалдайищ нилъ рукӀинел? Дуда лъалагури гьелъул хӀасил кьогӀаб гурони кколареблъи? Кида дуца дурго чагӀазда абизе бугеб нужерго вацал жалго теян?»

27Гьебмехалъ Иоавица абуна: «ХӀакъав Аллагьасул цӀаралхӀа! Дуца гьеб рагӀи абичӀебани, сордо рогьинегӀан гӀодоре руссине рукӀинчӀо дир рагъухъаби»[*].

28Иоавица суралъубе пуна ва рагъ къотӀизабуна. ТӀокӀалъ гьел гӀизраилазда хадур лъугьинчӀо ва гьелгун рагъичӀо.

29Авнерги гьесул рагъухъабиги тӀубараб сордоялъ рилълъана Иорданалъул расалъи къотӀун ва, Иордан гӀорги бахун, къадемех гӀагарлъулеб заманалда тӀадруссун Маханаималде щвана. 30Авнерилгун рагъ къотӀизабун хадуб, Иоавица тӀолалго рагъухъаби ракӀарана, ва, Асаил рикӀкӀинчӀого, гьезда гьоркьоса анцӀила ичӀго чи камун ватана. 31Давудил рагъухъабазин абуни, буняминиязул ва Авнерил чагӀазул лъабнусиялда лъабкъого чи чӀвана гьеб къоялъ. 32Гьез Асаилил жаназа Бет-Лехемалда бугеб гьесул умумузул хабалалъ букъана. Иоав жиндирго чагӀигун гьеб сордоялъго нухде вахъана ва рогьалил гӀужалъ Хевроналде тӀадвуссана.

3

3^1Давудилги Шаулилги гӀагарлъиялда гьоркьоб халат бахъараб тушманлъи ккана. Давудил тӀадеялдаса тӀаде къуват цӀикӀкӀунеб букӀана, Шаулил гӀагарлъиялъулин абуни – дагьлъулеб букӀана.

Давудил васал

2Давудие Хевроналда анлъго вас гьавуна:

1. Изреелияй АхӀиноамие гьавуна гьесул тӀоцевесев вас, гьесда цӀарги Амнон букӀана;+

2. 3кӀиабилев вас Килеав гьавуна Кармилалдаса Навалида йикӀарай Авигайлие;

3. Давудил лъабабилев вас – Авессалом, гьесул эбелалда цӀар букӀана Мааха – Гешуралъул пача Талмайил яс кколаан гьей;+

4. 4ункъабилев вас – Хагитица гьавурав Адонияв;

5. щуабилев – Авиталица гьавурав Шефатиягь;+

6. 5анлъабилев – Давудил лъади Эглае гьавурав Итреам. Хевроналда вукӀаго гьавуна Давудие гьев анлъавго вас.

Авнерица Давудил рахъ кквей

6Шаулилги Давудилги гӀагарлъиялда гьоркьоб тушманлъи букӀарабгӀан заманалъ Шаулилазда гьоркьоб Авнерил къуват цӀикӀкӀана. 7Шаулил гъараваш-чӀужу йикӀана Рицпа абулей, гьейги – Аягьил яс. Цо къоялъ Авнерида кӀал гьикъун кӀалъана Иш-Бошет:

«Дир инсуе йикӀарай гъаравашалъухъе щай мун хьвадулев?»+

8Авнерил кутакалда ццин бахъана Иш-Бошетил рагӀуда ва гьес Иш-Бошетида абуна:

«КъватӀул таращиланищ дуда дун ккарав? Дица ягьудиязул рахъ ккун бугищ? Дур эмен Шаулил хъизан-къаялъе, гьесул вацазе ва гьудул-гьалмагълъиялъе ритӀухълъи цӀунун чӀана дун, мунги Давудихъе кверде ккезе виччачӀо дица! Гьанже цо кинаялиго чӀужугӀадан сабаблъун диде гӀайиб гьабун кӀалъалев вугогури мун! 9Аллагьас балагьалъукье ккезавеги дун, БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие гьедараб гьаялда рекъон гьабичӀони гьанже дица:+
10Шаулил наслуялъухъа пачалъиги нахъе бахъичӀони ва Давудил тахги – Шималияб рахъалда Даналдаса бахъараб къилбаялъул рахъалда Беэр-Шеваялде щвезегӀан – ГӀизраилалдаги Ягьудиялдаги тӀад щула гьабичӀони».

11ХӀинкъиялъ Авнерида данде цо рагӀи абизе кӀвечӀо Иш-Бошетида.

12Цинги Авнерица вакилзаби ритӀана Давудихъе гьадинаб хабаргун: «Гьаб ракьалъул хважаин цо вукӀине ккеларищ? Диргун къотӀи-къай гьабе, цинги ГӀизраилалъул тӀолабго халкъ дудехун буссинабизе квербакъи гьабила дица».

13Давудица гьадинаб жаваб битӀана гьесухъе: «ЛъикӀ буго, дица дургун къотӀи-къай гьабила. Амма цо иш тӀалаб гьабила дица дудасан: цин Шаулил яс Михала щвезае дихъе – гьелдаса хадуб гурони мун дида цеве ваккуге»+.

14Шаулил вас Иш-Бошетихъеги чапарзаби ритӀана Давудица гьадинаб тӀалабгун: «Нусго пилистимавги чӀван дие щварай дир лъади Михала нахъе кье»+. 15Гьебмехалда Иш-Бошетица чиги витӀун гьей гьелъул рос, Лаишил вас, Палтиилидаса нахъе ячана+. 16Амма гьелъул рос тӀолаго магӀугун Бахурималде щвезегӀан гьелда хадув вилълъана.

Гьениб Авнерица: «Дурго рокъове тӀадвусса», – янги абун, гьев нахъе инавуна. Палтиил рокъове тӀадвуссана.

17Цинги Авнер ГӀизраилалъул кӀудиял чагӀазда кӀалъана:

«Цебе нужеего бокьун букӀана Давуд нужеда тӀад пачалъун вахъине. 18Гьанже тӀубазабе гьеб иш! БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие рагӀи кьун букӀиндал: „Дир лагъ Давудидаса пайда босила Дица пилистимаздаса ва тӀолго тушбабаздаса Дирго халкъ эркен гьабизе“, – янги абун».

19Гьединго буняминиялгунги кӀалъана Авнер. Хадуб ГӀизраилги тӀолабго Буняминил къавмги тӀад рекъон гьабураб хӀукму гьес Хевроналдеги ун Давудида бицана. 20Авнерги гьесул къого чиги Давудихъе Хевроналде рачӀиндал, Давудица гьезие лъикӀаб гьоболлъи гьабуна. 21Авнерица Давудида абуна:

«Изну кье дие гьабсагӀатго ун тӀолабго ГӀизраил духъе, дир пачаясухъе, бакӀаризе. Цинги гьез дургун къотӀи-къай гьабила ва дуцаги дурго рекӀее бокьухъе пачалъи гьабила гьезда тӀад».

Давудица Авнер виччан тана ва гьев парахатго нухда ана.

Авнер чӀвай

22Гьебго заманалда Давудил рагъухъабиги Иоавги бечедаб давлагун чабхъадаса тӀадруссана. Авнер, гьел рачӀиналде, Хевроналдаса нахъе ун вукӀана, щайгурелъул Давудица берцинго нухда регӀун вукӀиндал гьев. 23Рагъухъабигун цадахъ Иоав тӀадвуссиндал, гьесда бицана Нерил вас Авнер вачӀун вукӀанин пачаясухъе, пачаяс виччан танин ва гьев сах-саламатго нухда анин.

24Пачаясухъе вилълъун, Иоавица гьесда абуна:

«Дуца гьабураб жо щиб? Духъе Авнер вачӀун вукӀун рагӀулагури! Щай дуца гьев нахъе виччарав? 25Дуда лъалагури Нерил вас Авнер! Мун махсароде кквезе, дуца гьабулебщиналъул гъоркьанго хал-шал гьабизе ва мун хьвадулелщинал бакӀал лъазаризе вачӀун вукӀарав чийин дов».

26Пачаясда аскӀоса къватӀиве вилълъаравго, Иоавица Давудидаса балъго Авнерида хадур чагӀи ритӀана ва гьез, Сирагьил лъадал гъуялъухъе щун ватун, тӀадвуссинавуна гьев. Амма Давудида гьеб лъалеб букӀинчӀо. 27Нахъвуссун Хевроналде щваравго, Иоавица, цо балъголъи бицине къваригӀараб ххвелги гьабун, Авнер шагьаралъул кавабазда жанивехун вачана. Гьенив гьес, жиндирго вац Асаилил бидул къисас босун, чохьолъ ханжарги къазабун чӀвана Авнер+.

Авнерида хадуб Давудил магӀу

28Гьеб ккараб жоялъул хабар рагӀидал Давудица абуна:

«БЕТӀЕРГЬАНАСДА лъала Нерил вас Авнер чӀваялъул щибго гӀайиб я дида, я дир пачалъиялда тӀад гьечӀеблъи. 29Гьесул гӀодобе тӀураб биялъул хӀакъ Иоавил ботӀроде ва гьесул хъизан-къаялда тӀаде ккаги. Иоавил хъизамалда жанив кидаго камугеги я талав бахъарав, я барасалъ унтарав, я рекъав, я хвалчадалъун гӀажал насиблъарав, я чед-хинкӀ камурав чи».

30Иоавицаги, гьесул вац Авишайицаги Авнер чӀвана, Гаваоналда ккараб рагъулъ гьес гьезул вац Асаил чӀваралъухъ+.

31Давудица Иоавида ва киналго гьесда цадахъ рукӀарал рагъухъабазда абуна: «Бихъун тӀад бугеб ретӀелгун хӀебтил гӀабаби ретӀе; Авнерил жаназаялда цере рилълъун магӀу гьабе», – ян.

Живго Давуд пачаги вилълъана Авнерил жаназаялда хадув. 32Авнер хабалъ вукъидал, гьесул хабаде къулун гӀек-гӀекиялда гӀодана Давуд; тӀолабго халкъалъги кӀудияб магӀу бахъана гьениб. 33Пачаяс гьадинаб магӀу гьабуна Авнерида хадуб:

«ХӀалихьатида рекъараб хвелалъищ Авнер хвезе кколев вукӀарав?

34Я дур кверал рухьун рукӀинчӀо,

Я хӀатӀазда рахсал ран рукӀинчӀо.

Хъачагъазул квердасан хвана мун!»

Гьебмехалъ тӀолабго халкъ цӀи-цӀи гьабун гӀодана Авнерида хадуб.

35Къадемех букӀана жеги; гӀемерав чи кӀалъана Давудида кваназе вахъаян. Амма Давудица гьедун абуна: «Аллагьас балагьалъукье ккезавеги дун, маркӀачӀумех щвезегӀан тӀагӀамалъул цо лукъма дица кӀалдиб лъуни!» – ян.

36ТӀолабго халкъалъ пикру гьабуна гьелъул ва киназулго ракӀ рекъана пачаясда; гьес гьабурабщиналда гьезул ракӀ рекъолеб букӀана. 37ТӀолабго ГӀизраилалда ва кинабго халкъалда бичӀчӀана гьеб къоялъ Нерил вас Авнер хвей Давудил гӀайибалдалъун ккечӀолъи. 38Пачаяс жиндирго чагӀазда абуна:

«Гучав цевехъан ва кӀудияв инсан жакъа ГӀизраилалда щапаравлъи бичӀчӀулеб гьечӀищ нужеда? 39Дирги, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пачалъун вукӀаниги, жеги гӀураб къуват-гуч гьечӀо. Церуягьил васазулин абуни къуват диралдасаги цӀикӀкӀараб буго. Гьезул квешлъиялда рекъараб гьабеги БетӀергьанас гьезие!»+

4

Иш-Бошет чӀвай

4^1Хевроналда Авнер хун вугин рагӀидал, Иш-Бошетил ракӀ гӀодобчӀвана, ва тӀолабго ГӀизраил бихха-хочана. 2Шаулил васасул кӀиго чабхъадулав вукӀана. Цоясда цӀар – Баанагь, цогидасда цӀар Рехав букӀана. Буняминил къавмалъул, Беэроталдаса Риммонил васал кколаан гьел. Беэрот рикӀкӀунаан Буняминил милклъун. 3Цебе Беэроталда букӀараб халкъ Гиттаималде лъутун ун гьениб апараглъуда чӀана – жакъа къоялъги гьениб буго гьеб.

4(Шаулил вас Ионатанил рекъаб лъимер букӀана. Шаулги Ионатанги чӀван ругин хабар бачӀараб мехалъ щуго сон бан букӀана гьес. Гьев хьихьулей гӀадан, хантӀан гьевги кодове вачун, хъата-масан лъутун ине яхъиндал, гьелъухъа гӀодове вортана вас, ва гьесул кӀиябго хӀетӀе гӀажизлъана. Гьесда цӀар Мефи-Бошет букӀана.)+

5Беэротияв Риммонил васал Рехавги Баанагьги цо къоялъ Иш-Бошетил рокъоре рилълъана. Къалъул гӀуж букӀана ва гьев бусаде вахун кьижун ккун вукӀана. 6Ролъ босизе унеб ххвелги гьабун, гьавугьин рокъоре жанире лъугьана гьел, ва гьез гьесул чохьолъ ханжар къазабуна, хадуб хех хӀетӀе босана гьениса.

7(Иш-Бошет кьижун вукӀаго, гьесда тӀаде гьесул рокъореги кӀанцӀун чӀвана гьез гьев ва гьесул бетӀер къотӀана. Цинги, цадахъ босун гьесул бетӀергун, сордо борчӀун Иорданалъул авлахъ къотӀун лъутун ана.) 8Гьел, Иш-Бошетил бетӀерги босун Хевроналде Давудихъе щвана, ва пачаясда кӀалъана:

«Гьале мун чӀвазе бокьун букӀарав дур тушман Шаулил вас Иш-Бошетил бетӀер. Дуе гӀоло, бетӀерчӀахъаяв пача, жакъа БЕТӀЕРГЬАНАС рецӀел босана Шаулидаса ва гьесул наслуялдаса».

9Беэротияв Риммонил васал Рехавиеги Баанагьиеги жаваб гьабун Давудица абуна:

«Щибаб балагьалдаса дун ворчӀизавурав ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа,+
10рохалил хабар босун вачӀунев чи хӀисабалда, Шаул чӀван вугин абун хабарги босун дихъе Циклагалде вачӀарав чи дица, кквезеги ккун, чӀван рехана. Гьеле гьесул харбихъ гьесие щвараб шапакъат!+
11Гьанже, рокъов жиндирго бусада вукӀарав гӀайибго гьечӀев чи чӀварал хъачагъаздасан, гьесул би тӀалаб гьабичӀого ва гьаб ракьалдаса нуж нахъе тӀагӀинаричӀого теладай дица?!»

12Цинги Давудица жиндирго рагъухъабазе буюрухъ кьуна ва гьез гьел чӀвана. Гьез гьезул квералги хӀатӀалги къотӀана, къаркъалабиги Хевроналъул хӀорихъ гъотӀода дализаруна. Хадуб Иш-Бошетил бетӀерги Хевроналда Авнерида аскӀоб хабалъ букъана гьез.

5

Давуд тӀолабго ГӀизраилалъул пачалъун вахъин

5^1ГӀизраилалъул тӀолалго агьлаби рачӀана Давудихъе Хевроналде ва гьез абуна:

«Гьале, дурги нижерги цо умумул руго. 2Цебе жеги Шаул чӀаго вугеб мехалдаго дуца рагъда цебехъанлъи гьабуна ГӀизраилалъе. БЕТӀЕРГЬАНАС дудалъидал абун букӀараб: „Дуца вехьлъи гьабизе буго Дир гӀизраил халкъалъе[*] ва ГӀизраилалда тӀад пачалъун мун вукӀине вуго“, – ян»+.

3ГӀизраилалъул киналго чӀахӀиял чагӀи Давудихъе Хевроналде рачӀиндал, БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе дугӀаги гьабун, гӀизраилазулгун къотӀи-къай гьабуна Давудица; ГӀизраилалда тӀад гьесул пачалъи тасдикъ гьабун, зайтуналъул нахги бахана Давудида.

4Лъеберго сон барав чи вахъана Давуд пачалъун ва гьес кӀикъого соналъ пачалъи гьабуна:+
5Хевроналда чӀун Ягьудиялда тӀад – анкьго сонгун анлъго моцӀалъ, Иерусалималда чӀун тӀолабго ГӀизраилалда ва Ягьудиялда тӀад – лъебералда лъабго соналъ+.

Давудица Иерусалим кверде боси

6Жиндирго рагъухъабигун Иерусалималде къокъана Давуд, гьениб чӀел гьабурал евусиязде тӀаде кӀанцӀизелъун. Гьез Давудида абуна: «Дуца хӀетӀе чӀеларо гьаниб, рекъал-беццазцин нахъе къотӀула мун».

Гьезул ракӀчӀун букӀана Давудида гьениве жаниве ворчӀизе бажарунгутӀиялда. 7Амма Давудица гьезухъа Сион хъала бахъана. Гьанже гьелда Давудил Шагьарилан абула.

8Цинги Давудица рагъухъабазда абуна: «Евусиял гъуризе бокьун батани, ракьулъ бугеб лъадал рахъккун ун нух бахъе дол Давуд рихарал[*] „рекъа-беццазухъе“», – ян. (Гьелъин аби бугеб: «Рекъавги беццавги БетӀергьанасул Рокъове жаниве лъугьинаро», – ян.)

9Давуд хъалаялъуве вахъана ва гьелда Давудил Шагьарилан цӀар тана. Гьес гьенир, Миллоялда[*] сверухъ ва жанисеб рахъалда, цӀиял бакӀал рана+. 10Давуд тӀадеялдаса тӀаде къуватлъулев вукӀана, щайгурелъул Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН Аллагьас сундулъго кумек гьабулеб букӀиндал гьесие+.

11Тиралъул пача Хирамица чапарзаби ритӀун рачӀана Давудихъе. Давудие кӀалгӀа базе кедр[*] гъотӀол цӀулги цӀулал ва ганчӀил устарзабиги ритӀун рачӀана гьес+. 12Давудида бичӀчӀана БЕТӀЕРГЬАНАС жив ГӀизраилалда тӀад пачалъун тасдикъ гьавун вукӀин ва Жиндирго гӀизраил халкъалъе гӀоло гьесул пачалъи кӀодо гьабураблъи.

Иерусалималда гьарурал Давудил васал

13Хеврон тун хадусала Иерусалималдаги жеги лъудби-гъаравашал рачана Давудица ва гьез жеги лъимал гьаруна гьесие. 14Гьале гьесие Иерусалималда гьарурал васазул цӀарал: ШаммуагӀ, Шовав, Натан, Сулейман, 15Ивхар, ЭлишуагӀ, Нефег, ЯфиагӀ, 16ЭлишамагӀ, ЭлиядагӀ ва Элипелет.

Пилистимал къезари

17Давуд ГӀизраилалда тӀад пачалъун вахъун вугин рагӀидал, пилистимазул тӀолабго аскар къватӀибе бахъана гьев кверде восизе къасдгун. Гьеб хабар рагӀидал, Давуд хъалаялъуве вилълъана. 18Пилистимал рачӀун Рефаим расалъиялда къайи чӀван чӀана+.

19БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру цӀехон дугӀа гьабуна Давудица: «Пилистимазда данде вагъун лъикӀдай дун? Кьеладай Дуца гьел дир кверде?» – янги абун.

БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие жаваб гьабуна: «Гьезда данде вахъа. Дица духъе кверде кьечӀого толаро гьел».

20Давуд БагӀал-Перацималде вилълъана ва гьенир пилистимал гъурана. «КъвачӀа борлъун къватӀибе кӀанцӀараб лъим гӀадин щущахъ разаруна БЕТӀЕРГЬАНАС дир тушбаби», – ян абуна цинги Давудица. Гьединлъидал гьеб бакӀалда цӀар БагӀал-Перацим[*] абун тана.

21Пилистимаз жидерго аллагьзабазул цӀулал ва ганчӀил статуяби гьенир ругелъурго рехун тана; Давудицаги гьесул рагъухъабазги гьел нахъе ракӀарана.

22Пилистимал нахъеги рачӀун Рефаим расалъиялда къайи чӀван чӀана. 23Давуд БетӀергьанасул амру цӀехон Гьесда цеве эхетана. БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие жаваб гьабуна:

«Гьаб рахъалдасан кӀанцӀуге гьезда тӀаде; гьезул хьибилсверун ун, бигьародул гъутӀби ругеб рахъалдасан тӀаде кӀанцӀе. 24Гьел гъутӀбузул каралъан лъелго унеб бодул гӀадаб хӀатӀил гьаракь рагӀидал, партӀан рагъ байбихье нужеца, щай абуни, гьелъул магӀна ккола БЕТӀЕРГЬАН пилистимазул аскар гъуризе нужеда цеве-цеве унев вугин абураб»+.

25Давудица кинабго БЕТӀЕРГЬАНАС малъухъе гьабуна ва Геваялдаса рахъарал Гезералде щвезегӀан пилистимал гъурана.

6

КъотӀиялъул гъамас Иерусалималде боси

6^1Давудица гӀизраил халкъалда гьоркьоса лъеберазарго рагъухъан тӀаса вищана. 2Цинги, рачун гьелгун, Давуд Ягьудиялъул БагӀалаялде[*] вилълъана, гьениса хъерувимазул куркьбазда тӀад тах лъурав Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀар чӀвараб Аллагьасул КъотӀиялъул гъамас босизе. 3ЦӀияб гьакидаги лъун, гьеб гохӀдаса Авинадавил рокъоса нахъе босана. Авинадавил васал ГӀуззаги Ахиоги рилълъана гьеб гьоко бачун+. 4ТӀад лъун Аллагьасул гъамасгун, гьеб гьоко гьез гохӀдаса Авинадавил рокъоса къватӀибе бачана. Ахио гьакида цевехун рахъалда унев вукӀана. 5Давудги тӀолалго гӀизраилалги кутакалда рохун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ рецц-бакъ гьабулел, арфаби лираби рачун, жергъаби систраби кӀутӀун, къали бачун, кучӀдул ахӀун сухӀматалда рукӀана.

6Нахонил гьоцӀире щведал, бусбузул хӀетӀе тункун, гьоко тарана; Аллагьасул гъамас кквезе квер бегьана ГӀуззаца. 7Гьебмехалда ГӀуззадехун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ццин гьалаглъана ва гьеб бакӀалдаго гъансида квер хъвазе хӀинкъичӀолъиялъухъ Аллагьас гьесие гӀажал гьабуна. Гьев гьенив Аллагьасул гъансида аскӀов хвана.

8БЕТӀЕРГЬАНАС ГӀуззае гӀажал гьабидал Давудил кутакалда ракӀбакъвана. Гьелдаса нахъе гьеб бакӀалда Парец-ГӀуззайилан[*] абула.

9БЕТӀЕРГЬАНАСУКЬА хӀинкъун гьеб къоялъ Давудица абуна: «Гьанже БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас кин дица дирго къавулъе бачинеб?!» – ин.

10Гьебмехалда Давудида кӀвечӀо Давудил Шагьаралде жиндирго кӀалгӀаялъубе БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас бачине. Гьес гьеб цоги бакӀалде, гатияв Овид-Эдомил рокъобе щвезабуна. 11Лъабго моцӀалъ гатияв Овид-Эдомил рокъоб букӀана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас, ва БЕТӀЕРГЬАНАС баракат лъуна гьесдаги тӀолабго гьесул хъизан-къаялдаги.

12БЕТӀЕРГЬАНАС Овид-Эдомил хъизан-къаялда Аллагьасул гъамас гьениб букӀиналъухъ баракат лъун бугин рагӀидал, Давудица Аллагьасул гъамас Овид-Эдомил рокъоса нахъе босана ва кӀудияб рохелгун Давудил Шагьаралде бачана. 13БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас баччулел чагӀаз анлъго гали бахъанщинахъе гьес цо кьарияб баси къурбаналъе хъолеб букӀана. 14Давуд живгойин абуни хӀебтил эфодги тӀад ретӀун, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ рецц-бакъалда кӀвараб хӀалалъ кӀанцӀи-кьурди гьабулев вукӀана. 15Гьедин рецц-бакъалъул рагӀабиги ахӀулаго, суралъубеги пулаго бачана Давудица ва тӀолабго гӀизраил халкъалъ БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас.

16БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас Давудил Шагьаралде босун бачӀунеб мехалъ, Михала йикӀана гордухъан къватӀие ялагьун. БЕТӀЕРГЬАНАСЕ рецц гьабун кӀанцӀи-кьурдиялда вугев Давуд вихьидал, рекӀелъанго гьев хӀакъир гьавуна гьелъ+.

17БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас жиндирго бакӀалда, Давудица гьелъие чӀвараб Чадрида жаниб лъуна. Цинги БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀуран рухӀулел ва ракълил къурбаналги гьаруна. 18Гьел киналго къурбанал тӀоритӀун лъугӀидал, Давудица, халкъалъе баракат гьарун, Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна+. 19Хадуб кинабго халкъалъе, ГӀизраилалъул тӀолабго мухӀур-хӀаталъе квен-тӀех бикьана гьес; цо гургинаб чед, лъикӀаб кесек гьанал ва цо кишмишалъул къараб чед кьуна жив-жив чиясе, бихьинчи-чӀужугӀадан батӀа гьаричӀого. Цинги гӀадамал жиде-жидер рокъоре руссана.

20Жиндирго хъизан-къаялъеги баракат гьарун дугӀа гьабизе рокъове тӀадвуссиндал, Шаулил яс Михала ячӀана гьесда данде ва гьадин кӀалъана: «ГӀизраилалъул пача кутакаб гьунар гьабулев чи гӀадин вукӀун ватила жакъа, гӀадатиял чагӀазул гъаравашазда цевецин щивго гурев чи гӀадин тӀаса ретӀелги рехун кӀанцӀезе ккани!»

21Давудица Михалада абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀолойин дица гьеб гьабураб! Дур эменги гьесул хъизан-къайги нахъчӀван, дун тӀаса вищарав ва БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ халкъ ГӀизраилалъул пачалъун дун гьавурав БЕТӀЕРГЬАНАСДА цеве хаду-хадувги, бокьани васандила, бокьани эхе-эхеде кӀанцӀела+. 22Жеги гӀодовегӀан гьавила дица дунго, амма дол дуца бицунел гъаравашаз дун кӀодо гьавилевха».

23Шаулил яс Михалае цониги лъимер гьабичӀо.

7

Давудихъе БетӀергьанасул калима бачӀин

7^1Пача жиндирго кӀалгӀаялде вахъиндал ва сверухъ рукӀарал тӀолалго тушбабаздаса БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие эркенлъиги кьедал, 2гьес Натан аварагасда абуна:

«Балагье, дун хирияб кедралъул цӀулал бараб кӀалгӀаялда вуго. БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамасин абуни чодрониб лъун тун буго», – ян+.

3Натаница абуна: «Дур рекӀел мурад щиб батаниги, тӀубазабе гьеб. БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кумек буго дуе сундулъго», – ян.

4Амма гьебго сордоялъ БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калам рещтӀана Натанихъе:

5«Дир лагъ Давудихъе ун гьесда абе: „Гьале БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рагӀи: ‘Дуцайищ балеб Дун жанив чӀезе рукъ? 6ГӀизраилал Мисриялдаса нахъе рачараб къоялдаса жакъа къоялде щвезегӀан Дица Диего рукъ кквечӀо, амма чодронив Бищунго Мукъадасаб бакӀги ккун, сапаразда вукӀана. 7ГӀизраилалъул халкъгун цадахъ Дун киве щваниги, гьезие вехьлъи гьабизе гьезул къавмазда гьоркьоса рищаразул цониги цевехъанасда Дица абунищ: Щай нужеца Дие хирияб кедралъул цӀулал рукъ балареб? – абун’“.

8Гьединлъидал, гьадин абе дир лагъ Давудида: „Гьале Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима: ‘Дица мун, гӀияда вукӀарав чи, вачун Дирго халкъалда ГӀизраилалда тӀад пачалъун тана+. 9Киве мун аниги, гьенив дуе кумекалъе чӀана Дун ва, дуда цеве-цеве ун, тӀолалго дур тушбаби гъурана. Дица гьанже кӀодо гьавила ва дунялалдаго цӀар рагӀаразул цоявлъун вахъинавила мун+. 10-11Дица Дирго гӀизраил халкъалъе ракь кьела ва гьенир гьел щула гьарила. Гьез жидерго ракьалда парахатго яшав гьабила ва тӀокӀаб лъицаго рахӀат хвезабиларо гьезул. Цебе Дирго халкъалъе нухмалъи гьабизе къадизаби тун рукӀараб заманалда гьабураб гӀадин, гӀаси-пасикъаз тӀокӀалъ зулму гьабизе гьечӀо гьезие. Дуеги тӀолалго дур тушбабаздаса цӀунараб хӀалхьи кьела’.

БЕТӀЕРГЬАНАС лъазабулеб буго БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндицаго щула гьабилин дур агьлуян+. 12‘Дур къоял лъугӀаралго, мун парахатго умумузда аскӀов вукъила. Цинги Дица тахида дур вас лъела ва гьесул пачалъи щула гьабила+. 13Гьес базе буго Дие Мукъадасаб Рукъ ва Дица абадиялъего гьесул наслуялъул хъатикь щулалъизабизе буго пачалъиги+. 14Дун гьесие эменлъун вукӀина ва гьев Дие васлъун вукӀина; гьес мекъаб иш гьабуни, умумуз жиндирго лъимал цӀалаца рухулел гӀадин, гӀадлу гьабила Дица гьесие+. 15Амма Дирго рахӀму-цӀобалдаса гьев ватӀа гьавиларо, Шаул гьавурав гӀадин; Дица Шаул нахъе къотӀидал, мун пачалъун тезе гӀоло. 16Дур агьлу ва дур пачалъи тарараб къо кидаго бачӀинаро, гьеб пачалъиялъул тахида абадиялъго дур наслуги букӀина’“»+.

17Натаница Давудида бицана жиндие загьирлъараб тӀолабго БетӀергьанасул амру.

Давудил дугӀа

18Цинги Давуд вилълъана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ чодрониве ва гьадинаб дугӀа гьабуна:

«Вай дир Къудратав БЕТӀЕРГЬАН, Дуца гьедигӀан кӀодо гьавизе ккани дун щив чи кколев? 19Вай дир Къудратав БЕТӀЕРГЬАН, гьебги гӀелин ккечӀо Дуда! Гьелда тӀадеги дир, дур лагъасул, рачӀунел наслабазул букӀинесебги загьир гьабуна. ГӀадатияв инсанасдехун Дур бугеб бербалагьи, огь дир Къудратав БЕТӀЕРГЬАН! 20Щиб бицун дун Дуда кӀалъалев? Огь, Къудратав БЕТӀЕРГЬАН, Дуда лъикӀ лъалелъул дун, Дур лагъ! 21Дуцаго бицараб рагӀуе гӀоло ва Дурго амруялда рекъон гьаруна Дуца гьал хӀикматал ишал ва гьел дие, Дурго лагъасе, загьир гьаруна.

22Вай Дур тӀадегӀанлъи, Къудратав БЕТӀЕРГЬАН! Дуда ващадав щивго гьечӀо ва Мун тун батӀияв Аллагьги гьечӀо – нижерго гӀундузда рагӀидал гьеб! 23ГӀизраил гӀадаб цоги халкъ бугищ гьаб дунялалда? ЦохӀо гьеб халкъалъухъе вачӀана Аллагь, Жиндирго халкълъун букӀинелъун гьеб хвасар гьабизе. Мисриялдаса Дуего халкъ нахъе бачунелъул, кӀудиял ва хӀикматал ишалги гьарун, Дур цӀар дунялалдаго машгьурлъана. Дуца цогидал халкъалги гьезул аллагьзабиги гьезда цереса нахъе рачахъана. 24Дуца Дурго кверщаликь чӀезабуна ГӀизраил – Дур халкъ; абадиялъего Мунго бетӀергьанаб халкълъун гьабуна гьеб. Я БЕТӀЕРГЬАН, ГӀизраилалъул Аллагьлъун Мунгоги вахъана.

25БЕТӀЕРГЬАН Аллагь! Гьанже дие, Дурго лагъасе ва гьесул наслуялъе кьураб рагӀи цӀуне абадиялъго ва Дуца абухъе тӀубазабе кинабго. 26Дур цӀар кӀодолъаги абадул абадиялъе! ГӀадамаз абизе биччай: „Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН Аллагь вуго ГӀизраилалъул Аллагь“, – ин. Дур лагъ Давудил агьлу миркалъго щулалъаги Дуда цебе.

27Дир агьлу Дуца щула гьабилин дие гьеб загьир гьабурав, ГӀизраилалъул Аллагь вугелъул Мун – Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН, дица, дур лагъас, таваккал тӀамуна Дуда цебе гьаб гьари-дугӀа гьабизе. 28Огь, Къудратав БЕТӀЕРГЬАН, мун гурев Аллагь гьечӀо! Дур рагӀаби хӀакъал руго ва Дурго лагъасе лъикӀлъиялъе рагӀи бицана Дуца. 29Дур лагъасул хъизан-агьлуялда баракат лъезе къабуллъаги Дуе, абадиялъго Дур рахӀму-баракаталдаса ратӀалъугеги гьел. Дуцаголъидал гьеб абураб, Къудратав БЕТӀЕРГЬАН, Дур баракаталдаса бахараб баракат букӀине бугин миркалъго Дур лагъасул хъизан-агьлуялда тӀад!» – ин.

8

Давудил бергьенлъаби

8^1Гьелдаса хадуб Давудица, тӀаде кӀанцӀун, пилистимал гъурана, гьел жиндирго кверщаликье рачана ва пилистимазул тахшагьарги кверде босана. 2Гьединго МогӀавги кверде босана Давудица. Гьес гьезул рагъухъаби кьер гьабун ракьалда гӀодор регизаруна ва, кӀигояв чӀван лъабабилев чӀаго тун гьаризе къотӀана. Гьедин Давудие мутӀигӀлъана могӀавиял ва гьел гьесие ясахъ кьезе тӀамуна.

3Ефраталъул гӀурумухъ кверде босизе унев вукӀарав Цовагьалъул пача Гьададезерил боги гъурана Давудица. Гьададезер Реховил вас кколаан+. 4Давудица гьесул азаралда анкьнусго чотӀахъанги къоазарго лъелав рагъухъанги кверде восана. Нусго чолгьакие гӀурал чуял нахъе тун, хутӀарал гьаказда ралел чуязул хӀатӀил щукӀдул къотӀана Давудица.

5Цовагьалъул пача Гьададезерие кумекалъе рачӀарал Сириялъул рагъухъабазулги къоло кӀиазарго чи чӀвана гьес. 6Давудица жиндирго рагъухъабазул цо-цо къокъаби Сириялда бугеб Дамаскалде рахъинаруна. Сириял гьесул лагъзаллъун ккана ва гьес гьезда тӀадги ясахъ лъуна. Киве аниги, БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие бергьенлъи кьолеб букӀана.

7Гьададезерил чукъбузул рукӀарал меседил хъалхъанал Давудица Иерусалималде росун рачӀана+. 8Давудица гӀемераб мазгарги босана Гьададезерил шагьарал Бетахалдаса ва Беротаялдаса.

9Давудица Гьададезерил тӀолабго аскар гъурун бугин рагӀидал, Хаматалъул пача Тойица 10жиндирго вас Ёрам витӀана Давудихъе сайгъат-саламгун, Гьададезерида тӀад гьес босараб бергьенлъи баркун. Тойил кидаго рагъ букӀана Гьададезерилгун. Давудие сайгъаталъе гӀарцул, меседил ва мазгарул тӀагӀелал росун рачӀана Ёрамица.

11Давуд пачаяс БЕТӀЕРГЬАНАСЕ ратӀа гьаруна гьел тӀагӀелал, жиндиего мутӀигӀ гьарурал цогидал халкъазухъа бахъараб месед-гӀарацгун цадахъ+. 12Гьел халкъалги кколаан эдомиял, могӀавиял, аммониял, пилистимал ва амалекиял. Реховил вас Цовагьалъул пача Гьададезерихъа бахъараб давлаги БетӀергьанасе батӀа гьабуна гьес.

13ЦӀамгӀалаб расалъиялда анцӀила микьго эдомияв чӀван хадуб, Давудил цӀар сверухълъиялдаго машгьурлъана+. 14Эдомалъул ракьалда киса-кирего жиндирго рагъухъабазул къокъаби чӀезаруна Давудица, ва тӀолалго эдомиял гьесул лагъзаллъун ккана. Киве аниги Давудие БЕТӀЕРГЬАНАС бергьенлъи кьолеб букӀана+.

Давудил тӀадчагӀи

15•ТӀолабго ГӀизраилалда тӀад пачалъун вукӀана Давуд; ритӀухъаб хъулухъ гьабун нухда бачунеб букӀана гьес жиндирго халкъ+. 16Церуягьил вас Иоав вукӀана гьесул аскаразул бетӀерлъун; АхӀилудил вас Егьошафат – тарихчилъун;+
17АхӀитувил вас Цадок ва Ахимелехил вас Авиатар – кашишзабилъун; Сераягь – хъвадарухъанлъун;+
18ЕгьоядагӀил вас Бенаягь – керетиязул ва пелетиязул[*] цевехъанлъун. Давудил васалги аслиял тӀадчагӀилъун рукӀана+.

9

Давуд ва Мефи-Бошет

9^1Цо къоялъ Давудица цӀехана: «Шаулил хъизаналъул цониги чи нахъе хутӀун гьечӀищ, дица Ионатание гӀоло гьесие лъикӀлъи гьабилаан букӀараб»+.

2Цива абурав цо хъулухъчи вукӀана Шаулил къавулъ. Гьев гьесда цеве вачун вачӀиндал, Давудица цӀехана: «Мун Цивайищ кколев?» – ин.

«У, дун вуго, дур лагъ», – ин жаваб кьуна гьес+.

3Пачаяс цӀехана: «Шаулил хъизаналъул цониги чӀаго хутӀарав чиго гьечӀищ? Аллагьасе гӀоло гьесие лъикӀлъи гьабилаан дица букӀараб».

Циваца абуна: «Ионатанил цо вас вуго, кӀиябго бохги рекъав», – ин+.

4Кив гьев вугевин пачаяс цӀехедал, Циваца абуна: «Ло-Деваралда, Аммиэлил вас Махирил минаялъув вуго», – ян+.

5Давудица Ло-Деваралде Аммиэлил вас Махирил минаялъуса гьев вачине чагӀи ритӀана. 6Шаулил вас Ионатанил вас Мефи-Бошет Давудихъе вачун вачӀиндал, гьев гӀодоб гьумер цун пачаясе къулана.

«Мефи-Бошет!» – ин ахӀана Давудица.

«Гьале дун, дур лагъ», – ин жаваб гьабуна гьес+.

7«Мун хӀинкъуге! Дица дур тӀалаб-агъаз гьабила гьанже, дур эмен Ионатание гӀоло. Дур кӀудияв эмен Шаулил рукӀаралщинал ракьалги духъе тӀадруссинарила. Мунин абуни, кидаго дида цадахъ квана-гьекъела».

8Пачаясе бетӀерги къулун, Мефи-Бошетица абуна: «Хвараб гьой гӀадав дун щив чи кколев, дуца гьединаб лъикӀлъи дие гьабизе ккани?»

9Шаулил вукӀарав хъулухъчи Циваги ахӀун, Давудица гьесда абуна:

«Дур хважаин Шаулил ва гьесул гӀагарлъиялъул букӀарабщинаб боцӀи-рикъзи дица гьесул васасул васасе кьолеб буго. 10Рачун дурго васалгун ва хӀалтӀухъабигун, дуца гьесул ракьал рекьизе ккола, дур хважаинасул васасул къавулъ рикъзи букӀине. Живго Мефи-Бошет абуни кидаго дунгун квен гӀахьал гьабулезда гьоркьов вукӀине вуго». (Цивал анцӀила щуго васги къого лагъги рукӀана.)+

11Циваца пачаясда абуна: «Дица, дур лагъас, дир бетӀергьан пачаясул буюрухъалда рекъон гьабила кинабго», – ян.

Мефи-Бошет, пачаясул васазул цояв гӀадин, Давудида цадахъ кваналаан гьелдаса нахъе.

12Мефи-Бошетил вукӀана цо гьитӀинав вас; гьесда цӀар Мика букӀана. Цивал хъизан-къаялъул киналго чагӀи Мефи-Бошетида цере хӀалтӀулаан. 13Мефи-Бошет Иерусалималде вахъана, щайгурелъул гьев пачагун квен гӀахьал гьабулезда гьоркьове вачун вукӀиндал. КӀиябго бохалда рекъавги вукӀана гьев.

10

Давудица аммониязда ва сириязда тӀад бергьенлъи боси

10^1Дагьаб заманалдасан аммониязул пача хвана, ва гьесул бакӀалда пачалъун гьесул вас Ханун вахъана+. 2Давудица пикру гьабуна: «Нахашил вас Хануние лъикӀлъи гьабизе ккела дица, гьесул инсуца дие гьабурабго гӀадин». Цинги Давудица Ханунихъе гьесул инсул зигара гьабизе жиндирго чагӀи ритӀун ана.

Давудил чагӀи аммониязул ракьалде щведал, 3аммониязул церехъабаз жидерго пача Ханунида абуна:

«Давудица дур инсул хӀурматалда духъе зигара гьабизе ритӀарал чагӀи ругин долиланищ дуда ккараб? Гъоркьанго шагьаралъул хал-шал гьабизе ва гьеб щущахъ базабизе къасдгун ритӀарал чагӀицин гуродай дол Давудица?»

4Гьебмехалъ Хануница Давудил чагӀи ккуна ва жив-живасул бащдаб мегежги, роцукӀаркьеналде щвезегӀан ратӀлил гъоркьияб рахъги къотӀун, нахъе ралагьизаруна гьел. 5Гьезие гьабураб инжитлъи-хӀакъирлъиялъул хабар рагӀидал, Давудица гьезда данде чагӀи ритӀун ана.

Пачаяс абун бачӀана: «Мугжузда рас бижизегӀан Ерихоналда чӀа, хадур тӀадрусса», – ян.

6Давудида цере жидецаго жалго суризарураблъи бичӀчӀана аммониязда. Гьединлъидал, Бет-Реховалдаса ва Цовагьалдаса къоазарго сириязул лъелал рагъухъабиги, цадахъ азарго рагъухъангун МагӀахаялъул пачаги, Товалдаса анцӀила кӀиазарго рагъухъанги ккуна гьез мухьдахъ рагъизе+.

7Гьеб рагӀидал, Давудица тӀолабго аскаргун цадахъ Иоав витӀана гьезда данде вагъизе. 8Аммониял рачӀун шагьаралъул кавабазда дандритӀун кьерал гьарун рагъде хӀадурлъана. Цовагьалдаса ва Реховалдаса сириялги, Товалдаса ва МагӀахаялдаса рагъухъабиги ратӀаго авлахъалда чӀана.

9Нахъасанги цересанги рагъизе ккезе рукӀин бихьидал, Иоавица ГӀизраилалъул бищун лъикӀал рагъухъаби тӀаса рищана ва сириязда данде рагъизе гӀуцӀана. 10ХутӀаралщинал гьес жиндирго вац Авишайихъе кьуна, гьелги аммониязда данде рагъизе кьерал гьарун гӀуцӀана.

11Иоавица гьесда абуна: «Сириял дидаса бергьунел ругони, мун вачӀа дие хӀалае, нагагь аммониял дудаса бергьунел ругони, дун вачӀина дуе хӀалае. 12КъвакӀун чӀа! БахӀарчиго рагъила нилъерго халкъалъе ва Аллагьасул шагьаразе гӀоло. Цинги БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндиего бокьараб гьабе абе!»+

13Иоавица жиндирго рагъухъабигун цадахъ сириязда тӀаде гьужум гьабуна, сириял лъутанхъизе лъугьана. 14Гьел лъутун унел рихьидал, аммониялги тӀурана Авишайида цереса ва гьел жидерго шагьаралда рахчана. Иоавин абуни, аммониязулгун ккараб гьеб рагъ лъугӀидал, Иерусалималде тӀадвуссана.

15ГӀизраилаз жалго гъурараблъи бихьидал, хутӀаралщинал сириял данделъана. 16Ефрат гӀурул доб цояб рахъалда ругел сириялги ахӀизе чагӀи ритӀана Гьададезерица. Гьададезерил аскаралъул бетӀер Шовахица Хеламалде рачун рачӀана гьел+.

17Гьеб хабар Давудида рагӀидал, гьес ГӀизраилалъул тӀолалго рагъухъаби данде ракӀарана, ва гьелгун цадахъ Иордан гӀорги бахун, Хеламалде вачӀана. Сириял кьер-кьер гьабун Давудида данде рагъизе къачӀана ва рагъ байбихьана. 18ГӀемер кватӀичӀого гӀизраилаз лъутизаруна гьел. Давудица гьезул анкьнусго чолгьаказда рекӀунел рагъухъаби ва кӀикъоазарго лъелал рагъухъаби[*] чӀвана. Гьединго аскаралъул бетӀер Шовахги лъукъана Давудица ва гьев гьенивго хвана. 19ГӀизраилаз жал тӀуранго гъурун рукӀин бичӀчӀидал, Гьададезерил кверщаликь рукӀарал тӀолалго пачабаз ГӀизраилалъулгун ракълилаб къотӀи-къай гьабуна ва гӀизраил халкъалъе мутӀигӀлъана гьел.

Хадурккун аммониязе кумекалъе рахъине сириялги хӀинкъана.

11

Давудги Батшебаги

11^1Ихдалил гӀужалда пачаби рагъде рахъунаан. Гьанжесала Давудица Иоав витӀана вагъизе, цадахъ жиндирго церехъабигун ва ГӀизраилалъул аскаргун. Гьез рагъулъ аммониял щущахъ риххизаруна, гьезул тахшагьар Раббагьги сверун ккуна. Давуд абуни, Иерусалималда чӀун вукӀана+.

2Цо нухалъ сардилъ вахъун жиндирго кӀалгӀаялъул тӀохда[*] хьвада-чӀвадилев вукӀана Давуд. ТӀохдаса гъоркье валагьидал, гьесда чвердолей цо гӀадан йихьана. Гьей кутакалда берцинай гӀадан йигоан. 3Давудица гьей гӀадан лъил-щияли лъазабизе чи витӀана.

«Элиамил яс, хитияв Уриягьил лъади Батшеба йиго дой», – абун бицана гьев чияс+.

4Гьебмехалъ Давудица гьей ячине чагӀи ритӀана. Гьей гьесухъе ячун ячӀана; гьев гьелда аскӀов вегана (гьей хъублъиялдаса яцӀцӀалъун лъугӀараб заман букӀана гьеб). Цинги гьей рокъое тӀадюссана.

5Гьей гӀаданалъул ургьибе лъимер ккана, цинги гьеб бицун чи витӀана гьелъ Давудихъе.

6Гьебмехалъ Давудица Иоавихъе буюрухъ битӀана: «Хитияв Уриягь витӀе дихъе», – ян.

Иоавица гьев витӀун вачӀана. 7Уриягь вачӀиндал, Давудица Иоавил, аскариязул ва рагъул хӀакъалъулъ гара-чӀвари гьабуна гьесулгун. 8Хадуб Давудица Уриягьида абуна: «Рокъове ун цодагьаб хӀалхьи гьабе», – ян.

Уриягь пачаясул кӀалгӀаялъуса къватӀиве вилълъана, гьесда хадуб пачаясул сайгъатги битӀун ана. 9Амма Уриягь, рокъовеги инчӀого, кӀалгӀаялъул кавабахъго, пачаясул рорчӀухъабазда аскӀов кьижизе вегана. 10Давудида Уриягь рокъове инчӀилан бициндал, гьес Уриягьида цӀехана:

«ГӀураб мех сапаралдаги бан вачӀарав чи, щай мун рокъове инчӀев?» – абун.

11Уриягьица абуна: «КъотӀиялъул гъамасги ягьудиялги чадразухъги тун, дир хважаин Иоавги гьесул чагӀиги рагьараб авлахъалдаги тун, дун цинги рокъовеги ун квана-гьекъон кепалда лъадуда аскӀов вегунищ вукӀинев? Дур гӀумруялхӀа, гьединаб хӀалихьалъи дица кидаго гьабуларо!» – ян.

12Цинги Давудица гьесда абуна: «Жакъаги шагьаралда чӀа, метер дица мун тӀадвуссун нухда витӀила», – ян.

Уриягьица гьеб къоги гьелда нахъисеб къоги Иерусалималда бана. 13Давудица жиндихъего ахӀун лъикӀаб хӀалалда мехтизегӀан квана-гьекъезавуна гьев. Амма, къаси Уриягь добго бакӀалде Давудил рорчӀухъабазда аскӀов кьижизе ана. Кинго рокъове инавизе кӀвечӀо гьев.

14Радал Давудица кагъат хъвана Иоавихъе ва гьеб Уриягьида цадахъ битӀана+. 15Кагътида хъван букӀана: «Бищун гӀасияб рагъул кор боркьараб бакӀалде ккезаве Уриягь, гьев гьенив гӀажалалде кколеб хӀалалъ, нужгоги гьесдаса нахъегӀан къан чӀа», – ян. 16Шагьаралде гьужум гьабулаго, тушбабазул бищун гучал рагъухъаби ругеб бакӀги лъазабун, гьениве ккезавуна Иоавица Уриягь. 17Шагьаралъул чагӀи Иоавида данде рагъизе рахъана ва гьеб рагъулъ Давудил аскаралъул цо-цо рагъухъабиги чӀвана; хитияв Уриягьги вукӀана гьезда гьоркьов.

18Иоавица гьеб рагъулъ ккара-таралъул мухӀканаб хабар битӀана Давудихъе. 19Иоавица чапарасда абуна:

«Гьаб рагъда ккарабщиналъул кинабго хабар рагӀидал, 20пачаясул ццин гьалаглъизе бегьула ва гьес дуда абизе бегьула: „Щай нуж гьеб хӀалалда шагьаралде гӀагарде къарал? Нужеда лъаларогойищ букӀараб доз къадазда тӀасан нужеде ганчӀал ралеблъи, чӀорал речӀчӀулеблъи? 21Ерубешетил вас Авимелех[*] лъица чӀварав? Тевецалда Шагьаралъул къададаса гӀодобе чӀужугӀаданалъ рехараб гьабил ганчӀица гуревищ гьев чӀварав? Щай нуж гьедигӀан шагьаралде гӀагарде арал?“ Гьедин пачаяс дуда абуни дуца абе: „Дур лагъ хитияв Уриягьги чӀвана“», – ян.

22Чапар нухде вахъана ва Давудихъе щведал, Иоавица тӀадкъарабщинаб гьесда бицана. 23Гьев чапарас Давудида абуна: «Дол нижеда тӀаде-тӀаде рачӀунел рукӀиндал, доз ниж цин рагьараб авлахъалде нахъе къазаруна, амма хадуб нижецаги тӀадруссинаруна дол шагьаралъул кавабахъе щвезегӀан. 24Гьенир, чӀорбутӀчагӀаз шагьаралъул къадазда тӀаса гӀодоре чӀорал речӀчӀун, пачаясул цо-цо чагӀи чӀвана. Дур лагъ хитияв Уриягьги чӀвана».

25Цинги Давудица гьесда абуна: «Иоавида гьадинан абе: „Рагъда чи хвечӀого хутӀуларелъул, дуца гьелъул ургъел гьабуге. Рагъул гуч цӀикӀкӀинабун гьеб шагьар тӀатӀала ккезабе“, – ян. Гьединги абун Иоавил ракӀбатизабе».

26Рос чӀван вугин рагӀидал, Уриягьил лъадуца гьесда хадуб магӀу бахъана. 27Хварав чиясда хадур гӀодулел къоял ахиралде щведал, Давудица гьей жиндирго рокъое ячана; гьей гьесул лъадилъун яхъана ва гьелъие вас гьавуна. Амма Давудица гьабураб иш БЕТӀЕРГЬАНАСДА квеш бихьун букӀана.

12

Натаница Давудида бадибчӀвай гьаби

12^1БЕТӀЕРГЬАНАС Натан авараг витӀана цо къоялъ Давудихъе. ВачӀун гьес Давудида абуна:

«Цо шагьаралда вукӀаравила кӀиго чи – цо бечедав, цо мискинав+. 2Бечедав чиясул букӀарабила рикӀкӀун хӀал кӀоларебгӀан гӀемераб гӀи-боцӀи. 3Мискинасул абуни, гьес бичун босараб цо гьитӀинаб кьегӀер тун тӀокӀаб щибго букӀинчӀебила. Гьеб кьегӀер гьес жиндирго лъималазда цадахъ хьихьун кӀудияб гӀурабила. Гьесул кӀалдиса кванан, гьесул щурминиса лъим гьекъон, гьесул каранда кьижун гӀурабила ва гьесие жиндирго ясгӀанги хириябги букӀарабила гьеб. 4Цо къоялъ бечедасухъе вачӀун вуго гьобол. Амма гьев гьоболасе квен гьабизе жиндирго гӀи-боцӀуда хъвазе барахщаравила гьев чи. Цинги арав гьев мискинасухъе, бачараб гьесул кьегӀер ва гьебги хъун, гьабураб тӀаде вачӀарав гьоболасе кваназе жо».

5Гьебмехалъ ццидаца гьалаглъана Давуд, ва гьес абуна: «ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАЛХӀА, гьеб жо гьабурав чи гӀажалалъе мустахӀикъав вуго! 6ГурхӀел-рахӀму тун гьединаб иш гьабизе кӀварав гьев чияс гьеб кьагӀрихъ ункъо нухалъ цӀикӀкӀун багьа бецӀизе ккола».

7Цинги Натаница абуна:

«Мун вуго гьев чи! Гьале ГӀизраилалъул БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасул калима: „Дица ГӀизраилалъе пачалъун вищана мун ва Шаулил квердаса ворчӀизавуна+. 8Дица гьесул кӀалгӀаги, гьесул руччабиги кьуна дуе; тӀолабго ГӀизраилги Ягьудияги дур кверщаликье ккезабуна. Гьебги дуе гӀолеб букӀун батичӀони, Дица жеги тӀадеги жубалаан дуе. 9Щайха цинги дуца, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амруялда малги бан, Гьесда цебе къабихӀаб иш гьабураб? Хвалчаца чӀван хитияв Уриягьгун, дуца гьесул лъади дуего ячана. Дуца аммониязул хвалчадалъун чӀвана гьев. 10Дунги малъие гьавичӀого, хитияв Уриягьил лъади дуего ячаралъухъ зулму-хӀалаб хвел дур хъизан-къаялдаса кидаго тӀаса инаро“.

11Гьадин лъазабулеб буго БЕТӀЕРГЬАНАС: „Дурго къавулъан бачӀинабила Дица дуда тӀаде балагь. Рачун дур руччаби Дица дур цевесев чиясул кверщаликье кьела, гьевги дур берда цеве гӀададакъад гьезда аскӀов вегила+. 12Дуца бахчун гьабуна, Дицайин абуни ГӀизраилалдаго лъалеб хӀалалъ гьабила“, – ян».

13Цинги Давудица абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе кӀудияб мунагь гьабуна дица!» – ян.

Натаница гьелда данде абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС дур мунагь тӀаса босана. Мун хвезе гьечӀо+. 14Амма БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ тушбабазда цебе Гьесул цӀар къабихӀ гьабулеб иш гьабуралъухъ дуе гьавурав вас хвезе вуго».

Давудил вас хвей

15Гьединги абун Натан авараг рокъове ана. Хадуб БЕТӀЕРГЬАНАС унти ккезабуна Уриягьида йикӀарай лъадуца Давудие гьабураб лъимаде. 16Цинги гьеб лъимадуе гӀоло Давуд Аллагьасде гьардана. Кванда кӀалцин хъвачӀого гӀодов чӀарбида вегун рана сардал+. 17Гьесул гӀагарлъиялъул чӀахӀиял чагӀи рачӀана гьесда аскӀоре гьев тӀаде вахъинавизе, амма гьес тӀаде вахъине ва гьезда цадахъ квен кваназе инкар гьабуна.

18Анкьабилеб къоялъ лъимер хвана. Давудил чагӀи лъимер хванин гьесда абизе хӀинкъун рукӀана. Гьезда ккана: «Лъимер чӀаго букӀагоцин нилъехъ гӀенеккичӀо Давуд. Гьанже лъимер хванилан кин нилъеца гьесда абилеб. Цинги гьес гӀасияб хвел босизе гурин», – абун.

19Давудида рихьана сверухъ чагӀи цоцада щурщудилел рукӀин. Лъимер хун букӀин бичӀчӀана гьесда.

«Хварабищ лъимер?» – ин цӀехана Давудица. Хванин абуна гьез.

20Гьебмехалъ чӀарбидаса тӀаде вахъана Давуд. Черхги чура-хулун, гьуинал махӀалги рахун, ретӀелги хисун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Мукъадасаб бакӀалде вилълъана ва Гьесие дугӀа гьабуна. Хадув жиндирго кӀалгӀаялде вилълъана Давуд ва квен босеян буюрухъ кьуна; гьесда цебе квен босун бачӀана ва гьев кванана.

21Гьесул чагӀаз хӀикмалъун гьесда абуна:

«Гьалъул магӀна щиб? Лъимер чӀаго букӀадго мун кӀалги ккун гӀодилев вукӀана. Гьанже лъимер хвараб мехалъ, мун тӀаде вахъун, квана-гьекъолев вуго?» – ян.

22Гьес жаваб кьуна: «„Щиб лъалеб БЕТӀЕРГЬАН гурхӀизе бегьула дида ва лъимер чӀаго хутӀизе бегьула“, – ян хьулги лъунин дица лъимер чӀаго бугебгӀан мехалъ кӀалги ккун магӀу тӀураб+. 23Амма гьанже гьев хвана. ТӀокӀалъги кӀал ккун щай дие? Гьев нахъвуссинавизе дида бажарилищ? Дун гьесда хадув ани гурони, гьев тӀокӀав дихъе тӀадвуссинаро».

Сулейман гьави

24Цинги Давудица жиндирго лъади Батшебае ракӀ-макӀ гьабуна. Гьев гьелда аскӀов вегана ва гьелъул ургьибе лъимер ккана. Гьелъ вас гьавуна, гьесда цӀарги Сулейман лъуна. БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хиралъана гьев вас, 25ва гьединлъидал Натан авараг витӀана БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндирго рахъалъан Едидиягь[*] абун цӀар лъе васасдаян тӀадкъайгун.

Давудица Раббагь шагьар кверде боси

26Гьебго заманалда Иоав аммониязул тахшагьар Раббагьалда данде вагъулев вукӀана ва гьес пачаясул кӀалгӀа кверде босана. 27Цинги Иоавица чапарзаби ритӀана Давудихъе гьадинаб хабаргун:

«Раббагьалде гьужум гьабуна нижеца ва гьезул шагьаралде лъим бачараб иццул бетӀер ккуна. 28Гьанже хутӀарал рагъухъабиги рачун, шагьаралде гьужум гьабизе ва гьеб кверде босизе вачӀа, гьеб дицаго гьабизе ккечӀого букӀине. Гурони гьеб бергьенлъиялъул цӀар дур бакӀалда дие щвела».

29ХутӀараб аскарги цадахъ бачун, Давудица Раббагьалда тӀаде гьужум гьабуна ва гьеб кверде босана. 30Давудица гьезул пачаясул[*] ботӀродаса меседил таж нахъе босана ва жиндирго ботӀрода лъуна. Жавгьар-якъуталъ къачӀараб цо талант[*] цӀайиги бугеб таж букӀана гьеб. ЦӀакъ гӀемераб давлаги щвана гьезие гьеб шагьаралдаса. 31Гьеб шагьаралъул гӀадамалги ккун рачун хъухъадираби, маххул газаби, гӀащтӀал кодоре кьун хӀалтӀизе тӀамуна. Гьединго хӀарщул кирпичал гьаризеги тӀамуна гьел.

Аммониязул тӀолалго шагьаразе гьебго жо гьабуна Давудица. Хадуб, цадахъ тӀолабго жиндирго аскаргун, гьев Иерусалималде тӀадвуссана.

13

Тамар инжит гьайи

13^1Давудил вас Авессаломил Тамарин абун цӀар бугей тӀулбикьарай яц йикӀана; гьей йикӀана кутакалда берцинай яс. Давудил цогидав вас Амнонил рокьи ккана Тамарихъ. 2Эбел батӀияй яц Тамарихъ ккараб рокьуца битӀахъе холев вукӀана Амнон – гьей ясгӀадан йикӀиндал, гьелда аскӀове къазе рес гьечӀин жиндиеян пикрабаз чӀвалев вукӀана гьев. 3Егьонадав абурав цӀакъ сихӀирав цо вацгӀал вукӀана Амнонил; Давудил вац Шимагьил вас вукӀана гьев+.

4Гьес Амнонида цӀехана: «Щай мун къойидаса къойиде тӀадго вакъван унев вугев? Дида бицине бегьулареб жойищ бугеб?»

Цинги Амноница абуна: «Авессаломил яц Тамарихъ рокьи ккун холев вуго дун», – ин.

5Егьонадавица абуна: «Вегун бусадагун унтараб ххвел гьабе. Духъе ваккизе эмен вачӀаравго гьесда абе: „Дир яц Тамар ячӀа абе бегьулеб батани дие квен гьабизе. Дие бокьилаан гьелъ щиб букӀаниги кваназе жо гьабизе гьаниб дида бихьулаго; гьелъ кьураб квен кваналаан дица“, – ян».

6Амнон унтараб ххвелги гьабун бусада вегана. Ваккизе эмен вачӀиндал, Амноница гьесда абуна: «Бегьулеб батани дир яц Тамар ячӀа абе дида цебе цо-кӀиго чед гьабизе; цинги гьелъ цебе лъураб квен кваналаан дица», – ян.

7Давудица кӀалгӀаялде Тамарида хадув чи витӀана: «Дурго вац Амнонил бакӀалдеги ун, гьесие кваназе жо гьабе», – ян.

8Бусада вугев жиндирго вац Амнонил бакӀалде йилълъана Тамар. Буцун ролъгун, гьесда цере режана чадал. 9Хадуб къоноялъуса росун гьесда цере лъуна гьел, амма гьес кваназе инкар гьабуна.

«Цо течӀого къватӀире а абе киналго чагӀи гьаниса», – ян абуна гьес.

Киналго къватӀире ана. 10Цинги Амноница Тамарида абуна: «Дун кьижулеб рокъобе босе гьеб квен, дуда кодоса кваназе букӀине дица», – ян.

Гьабураб квен босун гьесул кьижулеб рокъобе вацасда цебе щвезабуна Тамарица. 11Амма гьев кваназавизеян гьесда аскӀое къарайго, къан ккун гьейгун, жинда аскӀой ега яцакойилан абуна гьес.

12«Вай, бегьуларо, дир вац! Дун гьедин инжит гьаюге. ГӀизраилалда гьединаб жо гьабизе бегьуларо! Гьеб бетӀер сверараб жо гьабуге дуца!+
13Цинги гьеб ничги босун дун кие иней? Мунгоги ГӀизраилалдаго къватӀив чӀвала. Пачаясда кӀалъай, дос дун дуе кьезе инкар гьабиларо», – ян гьардана гьей гьесда.

14Амма гьес гьелъухъ гӀинцин бачӀо. Гьесул къуват цӀикӀкӀараб букӀиндал, аскӀов вегун, инжит-хӀакъир гьаюна гьес гьей. 15Гьеб лахӀзаталдаго Амноние гьей кутакалда рихана. Гьелъухъ ккун букӀараб рокьиялдасаги къуватаб рокьукълъи бачӀана гьесул рекӀелъе.

«ТӀаде яхъа! ТӀагӀа дида цееса!» – ян ахӀдана Амнон гьелде.

16Тамарица абуна: «Вай, гьелъие ккараб гӀилла щиб?! Гьанже дун къватӀие къотӀи, дуца дие гьабуралдасаги жеги кӀудияб квешлъи ккола!» – ян.

Амма гьелъул рагӀи гӀадахъ босичӀо гьес. 17Жиндирго цо цеветелги ахӀун, гьесда абуна:

«Нахъе ахӀе гьай жо гьаниса, кавуги рахай гьалда хадуб», – ин.

18Гьесул цеветелас къватӀие тункана гьей, гьелда хадуб кавуги рахана. Гьелда тӀад ретӀун букӀана, батӀи-батӀиял накъишаз берцин гьабураб, росасе инчӀел пачаясул ясаз ретӀунеб хирияб ретӀел. 19Цинги хирияб тӀасанретӀелги бихъун, ботӀроде хӀатӀ бана Тамарица. Къан ккун бетӀергун, гӀек-гӀекиялда гӀодилаго нахъе йилълъана гьей гьениса.

20Гьелъул вац Авессаломица гьелда абуна: «Вац Амнонищ дуда аскӀов вукӀарав? Гьанже сихӀкъотӀун чӀа дир яц. Довги дур вацлъидал. ЯхӀ гьабе гьанже».

Гьелдаса нахъе Авессаломил минаялъуй йикӀана Тамар, ялгъузлъиялда гӀумру гьабун.

21Гьеб хабар Давудида лъайдал, гьесул Амнонида кутакалда ццин бахъана, амма хирияв вукӀиналъ щибго гӀадлу гьабичӀо гьес васасе; гьесул тӀоцеве гьавурав васлъидал гьев вукӀарав. 22Авессаломги Амнонида кӀалъачӀого чӀана – я лъикӀалъе, я квешалъе. Жиндирго яц Тамар гьес инжит гьаюралдаса нахъе гьесда рихана гьев.

Авессаломица Тамарие гӀоло Амнонидаса къисас боси

23КӀиго лъагӀалидасан, Авессаломил гӀи къунцӀулеб букӀана Ефраимил гӀорхъода аскӀоб бугеб БагӀал-Хацоралда, ва гьес киналго пачаясул васал ахӀана гьенире. 24Пачаясухъе вилълъана Авессалом ва гьесда кӀалъана: «Дир гӀи къунцӀулеб буго. Киналго цересел чагӀиги цадахъ рачун, гьениве вачӀине санагӀат ккелародай дир пачаясул?» – абун.

25Пачаяс жаваб кьуна: «Жо кколаро, дир вас. Ниж киналго гьениреги рачӀун, дуе бакӀлъи ккезабиларо», – ян.

Авессаломица кигӀан гьараниги, пачаяс живго гьениве вачӀине инкар гьабуна, амма васас гьабулебщиналда баракат лъегиян гьара-рахьи гьабуна. 26Цинги Авессаломица абуна: «Гьедин батани, дир вац Амнон виччай нижеда цадахъ».

Пачаяс цӀехана: «ГьевгӀаги щай дуе цадахъ?» – ин.

27Амма Авессалом тӀаса вичӀичӀелъул, гьес Амнонги хутӀарал киналго жиндирго васалги гьесда цадахъ риччана.

28Авессаломица жиндирго чагӀазда тӀадкъана: «ГӀенеккея, Амнон квана-гьекъон кеплъараб мехалъ, дица нужее ишан гьабила дов чӀвайин абун. Цинги чӀвай дов. Гьеб дир буюрухълъидал, нуж щибго хӀинкъуге. Квер тӀуркӀизе биччачӀого бахӀарзал гӀадин рукӀа!»

29Авессаломица малъухъе гьабуна гьесул чагӀаз Амноние. Ккараб жо бихьидал, хутӀарал пачаясул васал кӀанцӀун рахъун, жиде-жидер гӀорцӀмаздеги рахун, гьениса лъутун ана. 30Гьел жеги нухда рукӀадго, Давудихъе хабар бачӀана Авессаломица цо течӀого киналго пачаясул васал чӀван ругин.

31Кутакалда захӀмалъун гьеб хабаргун, тӀад букӀараб ретӀел бихъана Давудица ва гьев гӀодов чӀарбида кӀалагъоркье вегана. Гьесул тӀолабго чукъа-рахьаналъги тӀад букӀараб ретӀел бихъана+. 32Амма Давудил вац Шимагьил вас Егьонадавица абуна:

«Дир бетӀерчӀахъаяв пача, дуда киналго васал чӀван ругин ракӀалде ккоге. ЦохӀо Амнон хвана. Доб Амноница гьесул тӀулбикьарай яц Тамар басра гьаюраб къоялдаса нахъего гьедин гьабизе хӀукму къотӀун букӀана Авессаломица+. 33Киналго пачаясул васал хун ругин абураб харбидаги божун, пача къварилъахъдуге абе. ЦохӀо Амнон гурони хвечӀо», – ян.

34Гьебго заманалда Авессаломги лъутун ана. Шагьаралъул хъаравуллъуда эхетарав цо ворчӀухъанасда цинтӀаго бер чӀвана Хоронаималъул нухккун хьондаса гӀодоре рачӀунел гӀадамазул кӀудияб къокъаялда. Гьес, инеги ун, пачаясда бицана гьеб.

35Цинги Егьонадавица абуна: «Гьалеха пачаясул васал рачӀунел руго. Дица абухъе буго кинабго», – ян.

36Гьев кӀалъан вахъиналде, риччан гьаркьалгун гӀодилаго, жанире лъугьун рачӀана пачаясул васал. Гьебмехалъ пачаги гьесул киналго чагӀиги бухӀараб магӀуги тӀун гӀодана.

37Авессалом лъутана Гешуралъул пача, Аммигьудил вас, Талмайихъе. Давудица гӀемерал къояз магӀу тӀуна Амнонида хадуб+. 38Гешуралде лъутарав Авессалом лъабго соналъ гьенив чӀана. 39Дагь-дагьккун Давудил рухӀел гӀодобе къан ана ва гьев тӀокӀалъ Авессаломида хадув лъугьинчӀо.

14

Авессалом Иерусалималде вуссинавизе Иоав ургъи

14^1Церуягьил вас Иоавида лъалеб букӀана Давуд Авессаломил пикрабазда вукӀин. 2Текоаялде цо гӀакъилай чӀужугӀаданалда хадур чагӀи ритӀана гьес.

Цинги гьес гьей гӀаданалда абуна: «Дуца гӀодулеб ххвел гьабе, чӀегӀерги бай, махӀгьуинал нахалги рахунге. Хварав чиясда хадуб бухӀараб магӀу тӀун гӀемерал къоял рарай гӀаданлъун хӀай. 3Хадуб пачаясухъеги ун, гьадин кӀалъай».

Иоавица гьелда малъана пачаясда абизе кколебщинаб жо.

4Цинги гьей гӀадан пачаясда цее ячӀана ва накабазде ккун гьесие къулана. Гьелъ пачаясда абуна: «Вай, дир пача, кумек гьабе дие!» – ян+.

5«Щиб дуе ккараб?» – ин цӀехана пачаяс.

Гьелъ абуна:

«Росги хун къорол хутӀарай гӀадан йиго дун. 6КӀиго вас вукӀана дир, дур лагъалъул. Авлахъалда рукӀаго данд речӀчӀун цоцалъ рагъун руго гьел. Гьел ратӀа гьаризе цониги чиги вукӀун гьечӀо сверухълъиялда. Цинги цояс цояв чӀварав. 7Гьале гьанже тӀолабго гӀагарлъи бахъун буго дида тӀаде ва гьез абулеб буго: „Вац чӀварав чи кье гьаниве, вац чӀваралъухъ гьевги чӀвазе вукӀине; цохӀо хутӀарав ирсилав вукӀиналъухъ балагьичӀого, гьев чӀван рехизе вуго“, – ян. Дир цохӀо хутӀараб чирахъалъул кунчӀи свинабизехъин бугогури гьез, цогӀаги наслуги течӀого дир росасул цӀарги дунялалдаса нахъе хъвагӀан».

8Цинги пачаяс абуна: «Парахат рокъое а. Дица тӀубазабила дур мурад», – ин.

9Текоаялдаса чӀужугӀаданалъ абуна: «Дир бетӀерчӀахъаяв пача, гьелъул гӀайиб дидеги дир инсул агьлуялдеги тӀаде ккезе биччанте, амма пачаясдеги гьесул пачалъиялдеги тӀаде гӀайибалъул цо тӀанкӀцин ккеларо»+.

10Пачаяс абуна: «Дуда рагӀи абулев чи дихъе ваче. Гьес дуда тӀокӀаб килищ хъваларо».

11Гьелъ абуна: «Бидуласдаса бидул къисас босизе гьукъараб бугин абун, жиндирго БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасул цӀарги бахъун гьеде абе пача, дир вас чӀвачӀого хутӀизе вукӀине».

«ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАЛХӀА дур васасул цо рас бортизе гьечӀо ботӀродаса», – ян абуна пачаяс+.

12Цинги гьей гӀаданалъ абуна: «Дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда цо рагӀи абизе изну кье дур лагъалъе». «Абе», – ян жаваб гьабуна пачаяс.

13Гьебмехалъ гьей гӀаданалъ абуна:

«Щайха цинги пачаяс Аллагьасул халкъалда данде гьадинаб иш гьабулеб? Жиндирго кӀалалъ жиндаго данде диван къотӀулеб гьечӀищ пачаяс? Апараглъуде лъутарав дурго вас жеги тӀадвуссинавичӀогури дуца. 14Нилъ киналго хвезе къотӀарал чагӀи руго. ГӀодобе чвахараб ва бакӀаризе кӀолареб лъадада релълъуна нилъер гӀумру. Амма Аллагь нилъ хвезаризе къачӀарав гьечӀо. Гьелъул гӀаксалда, къосарав инсанцин витӀун ккезавизе рес балагьула Гьес+.

15ГӀадамаз хӀинкъалаби кьолел рукӀун, гьале дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда гьеб бицине ячӀана дун гьание. Дица пикру гьабуна: „Пачаясда кӀалъала дун. Щиб лъалеб, гьес дир, гьесул лагъалъул, гьари къабул гьабизе бегьулагури. 16Аллагьас кьураб ирсалдаса дунги дир цохӀо хутӀарав васги махӀрум гьаризе лъугьарав чиясдаса пачаяс хвасар гьаризе бегьулагури ниж“, – абун.

17Гьале гьанже дур лагъ кӀалъалей йиго дуда: пачаясул рагӀуца ракӀги чучун йикӀина гьанже дун, щайгурелъул Бичасул малаик гӀадав, квешаб-лъикӀаб батӀа бахъизе лъалев чи вугелъул дир бетӀерчӀахъаяв пача. Дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьас квербакъи гьабеги дуе сундулъго!»+

18Пачаяс гьей гӀаданалда абуна: «Дица цӀехараб жоялъе щибго балъго течӀого жаваб кье», – ян.

«Бокьараб жо цӀехезе биччай дир бетӀерчӀахъаяв пачаяс», – ин абуна гьелъ.

19Цинги пачаяс цӀехана: «Иоавица малъунцин гурищ мун дихъе ячӀарай?»

Гьелъ жаваб гьабуна:

«Дир пачаясул гӀумруялхӀа, битӀараб жоха гьеб, бетӀерчӀахъад. Дир бетӀерчӀахъаяв пачаясул рагӀудаса я квегӀаб, я кваранаб рахъалде кьуризе лъидаго кӀоларо. Дур лагъ Иоавица малъана дида гьадин гьабеян, дур лагъалъул мацӀалда гьал рагӀабиги гьес лъуна. 20Цо суалалъул батӀи-батӀиял рахъал рихьизаризе бокьун гьабуна Иоавица гьаб иш. Амма дир бетӀерчӀахъадил гӀакълу Бичасул малаикасулалда релълъуна – дуда лъалареб жо щибго гьечӀо гьаб ракьалда»+.

21Хадуб пачаяс Иоавида абуна: «ЛъикӀ буго, гьедин букӀине те. Гьанже дир вас Авессалом тӀадвуссинавизе а», – ян.

22Иоав гьумер гӀодоб цун пачаясе къулана ва, гьесие баркалаги кьун, тӀаде жубана: «Жакъа лъана дур лагъасда дир бетӀерчӀахъаяв пачаясул дидехун рахӀму-цӀоб букӀин, щайгурелъул дир – дур лагъасул – гьари пачаяс къабул гьабидал».

23Цинги Гешуралде ана Иоав ва Авессалом Иерусалималде тӀадвуссинавуна+. 24Амма пачаяс лъазабуна: «Гьев жиндирго рокъове айилан абе. Дида цеве вачӀине гьукъараб буго гьесие», – ян.

Авессалом жиндирго рокъове тӀадвуссана, амма пачагун дандчӀвачӀо.

Давудидаги Авессаломидаги гьоркьоб маслихӀат

25Авессалом гӀадав гьайбатав, жиндир берцинлъиялъ цӀар рагӀарав инсан ГӀизраилалдаго тӀокӀав вукӀинчӀо. Камилаб, щибго гӀайиб чӀвазе бакӀ гьечӀеб лага-черхалъул гӀолохъанчи вукӀана гьев. 26БотӀрол расалъул керчлъиялъ лъагӀалидаса лъагӀалиде къунцӀулаан гьеб, гурони бетӀер бакӀлъулаан. Пачаясул цӀадирабазда рекъон, гьесул ботӀродаса къунцӀараб расул кӀинусго шекел[*] бахъулаан. 27Авессаломие гьаруна лъабго васги цо ясги. Ясалда цӀар Тамар абун лъуна, гьейги кутакалда гьайбатай яс йикӀана+.

28КӀиго сон бана Авессаломица Иерусалималда пачаясул гьумерги бихьичӀого. 29Цинги Авессаломица Иоав ахӀизе чагӀи ритӀана, гьев пачаясухъе витӀизе бокьун. Амма Иоав гьесухъе вачӀине разилъичӀо. Гьес кӀиабилеб нухалъги Иоавида хадур чагӀи ритӀана, амма гьес нахъеги вачӀине инкар гьабуна. 30Гьебмехалъ Авессаломица жиндирго лагъзадерида абуна:

«Доб диралда аскӀоб бугеб Иоавил пурчӀина бекьараб хур бихьулищ нужеда? Ун дорегун, долда цӀа гъе».

Цинги Авессаломил лагъзаз цӀа гъуна гьеб хуралда. 31Цинги кӀанцӀун вахъун Иоав Авессаломил бакӀалде вачӀана ва гьесда кӀал гьикъана: «Щай дур лагъзадерица дир хур бухӀараб?» – инги абун.

32Авессаломица Иоавида абуна:

«Дица дуда хадур чагӀи ритӀун рукӀана гьадинаб каламгун: „Мун гьаниве вачӀа; дие бокьун буго мун пачаясухъе витӀизе дир рахъалъ гьадин гьесда кӀалъазе: ‘Щиб гьабизе дун Гешуралдаса тӀадвуссинавурав? Доваго чӀун вукӀаравани, гӀемерго лъикӀ букӀинаангури дие!’ – ян“. Гьале дие пачаясда дандчӀвазе бокьун буго гьанже. Цинги, дида ккараб гӀайиб батани, гьес дун чӀвазе къотӀе абе»+.

33Иоав пачаясухъе вилълъана ва Авессаломил мурад гьесда бицана. Гьебмехалъ пачаяс Авессалом ахӀана жиндихъего. Авессалом вачӀана пачаясда цеве ва гӀодоб гьумер цун, къулана гьесие. Пачаясги каранде гьевги къан убач гьабуна Авессаломида, жинца гьев ракӀ-ракӀалъ къабул гьавун вукӀин бихьизабизе.

15

Авессаломил питна

15^1Гьелдаса хадуб Авессаломица жиндиего чуялги чолгьакалги росана ва кӀикъоялда анцӀго чукъаги чӀезавуна жиндаго цадахъ хьвадизе+. 2Радалго тӀаде вахъун шагьаралъул кавабахъе[*] унеб нухда чӀолаан Авессалом. ГӀарз босун пачаясухъе уневщинав чи Авессаломица аскӀове ахӀулаан ва гьесда цӀехолаан: «Мун щиб шагьаралдаса кколев?» – ин.

ГӀизраилалъул пуланаб къавмалъул чи вугин дур лагъилан жаваб кьолаан гьес+.

3Цинги Авессаломица абулаан: «Дур битӀараб ва кьучӀаб гӀарз бихьула, амма пачаясул дуде регӀарав чи гьечӀо», – ян.

4Гьелда нахъ гӀунтӀизабун тӀадеги жубалаан гьес: «Пайда щибха, дун толевани гьаб халкъалда тӀад диванчилъун! Гьебмехалъ бокьарав чи вачӀине бегьилаан дихъе жиндирго дагӀба-гӀарзги босун ва гьелъие дица гӀадилаб хӀукму къотӀилаан».

5Гьесие бетӀер къулизе аскӀове вачӀаравщинав чиясул квер босулаан Авессаломица ва къвалги бан убач гьабулаан. 6Кумек гьарун пачаясухъе унелщинал чагӀазе гьедин гьабулаан Авессаломица. Гьеб макъаналда гӀизраилазул ракӀал жиндехунго руссинаруна гьес.

7Гьеб хӀалалда ункъо сон ахиралде щолеб букӀана, цинги Авессаломица пачаясда абуна:

«Хевроналде ун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гьабураб ният тӀубазабизе изну кье дие. 8Сириялда Гешуралда вугеб мехалъго дица гьадинаб ният гьабун букӀана: „БЕТӀЕРГЬАНАС дун Иерусалималде тӀадвуссинавизе хъван батани, дун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀибадат гьабизе Хевроналде ина“, – ян»+.

9Пачаяс гьесда абуна: «Парахат дурго нухда а», – ян.

Цинги Авессалом Хевроналде къокъана. 10ГӀизраилалъул тӀолалго къавмазухъе балъго чапарзаби ритӀана гьес гьадинаб буюрухъгун: «Суралъубе пулеб гьаракь рагӀарабго нужеца ахӀе: „Авессалом пачалъун вахъана Хевроналда!“ – ян».

11Авессаломица Иерусалималдаса кӀинусго чиги вачана цадахъ. Гьел ракӀбацӀцӀадго гьесда цадахъ рахъана – гъоркьанго гьес ургъараб хӀилла-макруялъул гьезда лъалеб жо букӀинчӀо. 12Къурбанал хъолел рукӀаго, Авессаломица Гилоялдаса Ахитофелида хадур чагӀи ритӀана гьесул шагьар Гилоялде. Ахитофел вукӀана Давудил гӀакълучи. Гьедин Авессаломил рахъ ккуразул къадар тӀадеялдаса тӀаде цӀикӀкӀунеб букӀана.

Давуд лъути

13Давудихъе чапар вачӀана гьеб хабаргун ва гьес абуна: «Авессаломидехун руссунел руго гӀизраилал», – ин+.

14«КъватӀире рахъа! Гьанже нилъ лъутизе ккола, гурони Авессаломихъа цохӀоги чи ворчӀизе гьечӀо! Хехлъи гьабе, нилъ досухъе кквезе щвечӀого рукӀине! Дов кватӀичӀого гьаниве щвезе вуго, цинги нилъер къо бухӀула ва шагьаралда кӀудияб чӀвай-хъвей ккола!» – ян абуна Давудица Иерусалималда гьевгун рукӀаралщинал чагӀазда.

15Пачаясул чагӀаз абуна: «Пачаяс абураб гьабизе къачӀан руго ниж, дур лагъзал», – ин.

16Цадахъ тӀолабго хъизан-къайги бачун къватӀиве вахъана пача. КӀалгӀаялъул тӀалаб-агъаз гьабизе жиндирго анцӀго гъараваш-лъади гьений тана пачаяс+. 17Халкъгун цадахъ нухде вахъана гьев, ва цодагьаб манзил тедал гьел лъалхъана. 18Киналго чагӀи цадахъ керетиялгун ва пелетиялгун гьесда хаду-хадур рилълъунел рукӀана, Гаталдаса анлънусго рагъухъан пачаясда цеве унев вукӀана+.

19Гаталдаса Иттайида пачаяс абуна:

«Нижеда цадахъ вилълъун щай дуе? ТӀадвусса ва Авессалом пачаясда цадахъ чӀа. Мун чияр ракьалдаса чи вуго – ватӀан тун ине ккарав апараг. 20Мун гьаниве гочунги дагьаб мех гурони инчӀо. Гьанже, дунгоцин киве иневали лъалареб мехалъ, мунги цадахъ хьвадизавизе бегьилищ дица? Дурго ракьцоялги цадахъ рачун, тӀадвусса. БетӀергьанас цӀоб лъеги нужеда».

21Амма Иттайица абуна: «ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа ва дир пачаясул гӀумруялхӀа, дир бетӀерчӀахъаяв пача аралъуве дунги ина – хвезе ккани хвела, чӀаго хутӀизе хъван батани, чӀаго хутӀила»+.

22Гьебмехалъ Давудица Иттайида абуна: «Гьедин батани, цеве а», – ян.

Цадахъ жиндирго чагӀигун ва лъималгун, гьесда цеве-цеве вилълъун ана Иттай.

23Пачаги гьесул чагӀиги унел рихьидал, киса-кирего гӀадамал риччан гьаркьалгун гӀодулел рукӀана. Кедрон абулеб расалъиги къотӀун авлахъалдехун ралагьана гьел+. 24Гьединго, кӀудияв кашиш Цадокги Аллагьасул КъотӀиялъул гъамас баччулел киналго левиталги рукӀана гьезда цадахъ. Гьез Аллагьасул гъамас гӀодоб лъуна ва тӀолабго халкъ шагьаралдаса къватӀибе лъугьинегӀан чӀана, Авиатарги тӀаде щвана гьениве+.

25Цинги пачаяс Цадокида абуна: «Аллагьасул КъотӀиялъул гъамас шагьаралде нахъбуссинабе. БЕТӀЕРГЬАНАС дида цӀоб лъуни Гьес тӀадвуссинавила дун ва цӀидасан гьебги Гьесул мукъадасаб бакӀги бихьизе рес кьела дие. 26Амма Аллагьас дун нахъчӀвани, Гьес Жиндиего бокьараб гьабе абе»+.

27Пачаяс кашиш Цадокида жеги абуна:

«Мун гуревищ вугев лъикӀаб-квешаб батӀа гьабизе лъалев чи? Дурго вас АхӀимаацгун ва Авиатарил вас Ионатангун цадахъ парахат шагьаралде тӀадвусса. Цадахъ кӀиявго васги вачун, мунги Авиатарги а+. 28Нужехъан хабар бачӀинегӀан авлахъалда, гӀор бахунеб бакӀалда, валагьун чӀела дун».

29Цинги Цадокги Авиатарги Аллагьасул гъамасгун Иерусалималде тӀадруссана ва гьенир чӀана.

30Давуд тӀолаго магӀугун, хӀатӀида гӀицӀго Зайтуналъул магӀарде тӀадехун валагьун вилълъана, гьесул ботӀроде жоги рехун[*] букӀана. Гьесда цадахъ рукӀарал киналго чагӀиги, бутӀрузде жоги рехун, гӀодилаго магӀарде тӀаде унел рукӀана+. 31Ахитофелги вугин Авессаломил рахъ ккуразда гьоркьовин абун рагӀидал, Давуд гьардана:

«Вай дир БЕТӀЕРГЬАН, Ахитофелил гӀакълу гӀакса сверизабе», – ян+.

32МугӀрул тӀогьиве, Аллагьасул как-диналъул гохӀде щведал, аркияв Хушай вачӀана гьесда данде, ретӀелги бихъун ботӀроде хӀатӀги бан.

33Давудица гьесда абуна:

«Дида цадахъ вилълъани дие гьирлъун вукӀина мун+. 34Амма мун шагьаралде Авессаломихъе тӀадвуссани ва гьесда абуни: „Дун дур лагъ вуго, дир пача. Цеве дун дур инсуда цеве хӀалтӀана, амма гьанже дур лагълъун вукӀине хӀадурав вуго дун“, – ин, гьебмехалъ Ахитофелица кьураб гӀакълуги хисизабун, дие кумек гьабизе кӀвелаан дуда+. 35Кашишзаби Цадок ва Авиатар рукӀине руго дуда цадахъ. Пачаясул кӀалгӀаялъуб дуда лъарабщинаб гьезухъе щвезабе дуца. 36Гьезул васалги – Цадокил вас АхӀимаац ва Авиатарил вас Ионатан – руго гьезда цадахъ. Нужеда лъарабщинаб хабар босун гьел ритӀе дихъе»+.

37БитӀун Авессалом шагьаралде жаниве лъугьунеб мехалъ Давудил гьудул Хушай Иерусалималде щвана.

16

Цивал хӀилла-макру

16^1МугӀрул тӀогьиса цодагьав гӀодовегӀан щведал, цебе къотӀун кӀиго кьолораб хӀамагун Мефи-Бошетил хъулухъчи Цива дандчӀвана Давудида. Гьел хӀамузда тӀад къан кӀинусго чедги, нусго чед кишмишалъулги, нусго гъал инжиралъулги ва цо рахълъен чӀагӀдалги букӀана+.

2Пачаяс Цивада цӀехана: «Гьаб сундуе къачӀараб жо дуца?» – ян.

Циваца жаваб кьуна: «ХӀамул рукӀина пачаясул хъизан-къаялъе хӀалтӀизаризе, чедги пихъги – рагъухъабазе кваназе, чагъир – нухда тату хваразе гьекъезе кьезе», – ян+.

3Цинги пачаяс цӀехана: «Дур хважаин Шаулил васасул вас кив вугев?» – ин.

Циваца абуна: «Досул инсул эмен Шаулил пачалъи гьанже жиндихъе тӀадбуссинабизе бугин гӀизраилазинги ккун, Иерусалималдаго чӀана дов»+.

4Гьебмехалъ пачаяс Цивада абуна: «Мефи-Бошетил букӀарабщинаб магӀишат гьанже дур буго», – ян.

«БетӀерчӀахъаяв дир пача, дур лагълъун вукӀине хӀадурав вуго дун. Дур рахӀму-цӀобалде хьул буго дир кидаго», – ян жаваб гьабуна Циваца.

ШимгӀица Давудие нагӀанаби кьей

5Бахурималде Давуд гӀагарлъидал, гьесие нагӀанабиги кьолаго, Шаулил гӀагарлъиялъул ШимгӀиян цӀар бугев Герал вас вачӀана гьениса къватӀиве. 6Давудидаги гьесул цересел чагӀаздаги ганчӀал речӀчӀизе жувана гьев; Давудил квегӀаб ва кваранаб рахъалда чӀун гьесул киналго чагӀиги рагъухъабиги рукӀана. 7ШимгӀица абулеб букӀана:

«Хазабе гьаниса! Хазабе гьаниса! ЧӀвадарухъан! ХӀалихьат! 8БЕТӀЕРГЬАНАС бецӀана дуе, Шаулил бакӀалда мунго пачалъунги гьавун, дуца гьесул хъизан-агьлуялъул гӀодобе тӀураб биялъухъ. Гьанже БЕТӀЕРГЬАНАС духъаги бахъун, дур вас Авессаломихъе кьуна пачалъи. Мунин абуни, бидулав вугелъул, балагьалъукье ккана!»

9Гьебмехалда Церуягьил вас Авишайица пачаясда абуна: «Гьаб махӀцараб гьойца дир бетӀерчӀахъаяв пачаясде рогьо щай балеб бугеб? Дие изну кье досул бетӀер къотӀун рехизе», – ян+.

10Цинги Давудица абуна: «Церуягьил васал, диеги нужееги гьелъул милат гьабун щай? НагӀанаби кье абе гьес, нагӀанаби кье Давудиеянги абун, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀамурав чи вугелъул гьев дида тӀаде. Гьединав чиясда кӀал гьикъизе лъиданиги бажарулебдай?»+

11Давудица Авишайида ва жиндирго тӀолалго чукъбузда абуна:

«Дие гьавурав дирго васцин дун чӀвазе дида хадув лъугьун вуго, буняминиясул бицинего ккелищ? ЖахӀавго те гьев чи; нагӀанаби кьолев вукӀа абе, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀамун вугелъул гьев гьедин гьабизе. 12Щиб лъалеб, дир инжитлъи-хӀакъирлъиги бихьун, БЕТӀЕРГЬАН гурхӀизе бегьула, ва жакъа дие кьолел гьел нагӀанабазул бакӀалда, баракат лъезе бегьула БЕТӀЕРГЬАНАС дида».

13Давудги гьесул чагӀиги жидерго нухда рилълъана. ШимгӀиги мугӀрул щобккун Давудида дандвитӀун унев вукӀана, балаго рогьогун, речӀчӀулаго ганчӀалгун ва хӀарщгун. 14Иордан гӀурухъе щведал, Пачаги тӀолабго гьесда цадахъ букӀараб халкъги кутакалда свакан рукӀана, ва хӀухь бахъизе гьез гьениб чӀел гьабуна.

Авессалом Иерусалималде щвей

15Цадахъ гӀизраилазул аскаргун Авессалом Иерусалималде щвана, Ахитофелги вукӀана Авессаломида цадахъ. 16Давудил гьудул аркияв Хушай вачӀана Авессаломида цеве ва гьес абуна:

«БетӀерчӀахъаяв пача! БетӀерчӀахъаяв пача!» – ин+.

17Авессаломица Хушайида цӀехана: «Гьединищ дуца дурго гьудуласе ритӀухълъи бихьизабулеб бугеб? Мун щай досда цадахъ инчӀев?» – ин.

18Хушайица жаваб гьабуна: «Щайгурелъул, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарасул ва халкъалъгун тӀубараб ГӀизраилалъ къабул гьавурасул рахъ кквела дица ва гьасда цадахъ чӀела. 19Гьелда тӀадеги, Давудил васасе гуреб цоги лъие дица хъулухъ гьабилеб? Дур инсуе гьабураб хъулухъ гьанже дуеги гьабизе буго дица».

20Авессаломица Ахитофелида абуна: «РачӀа гӀакълу дандбазе, щибдай гьанже нилъеца гьабун лъикӀ?» – ин.

21Ахитофелица абуна: «Дурго инсуца кӀалгӀаялъул тӀалаб-агъаз гьабизе тарал гьесул гъаравашал-лъудбузда аскӀов вега. Гьебмехалда тӀолалго гӀизраилазда рагӀила мун инсуе рихаравлъи ва дур рахъ ккуразул дудехун бугеб ракӀчӀей цӀикӀкӀина»+.

22Цинги тӀохда Авессаломие чадир лъуна, ва тӀолалго гӀизраилазда вихьун, жиндирго инсул гъаравашал-лъудбузда аскӀове ана гьев+.

23Доб заманалда Ахитофелица кьураб гӀакълу живго Аллагьасул гӀакълугӀанги къиматаблъун рикӀкӀунаан. Давудги Ахитофелил щибаб гӀакълуялда нахъ вилълъунаан, Авессаломицаги гьединго гьабуна.

17

Ахитофелица ва Хушайица кьурал гӀакълаби

17^1Ахитофелица Авессаломида абуна:

«АнцӀила кӀиазарго рагъухъанги вачун, къаси Давудида хадув лъугьине виччай дун. 2Дов свакан тату хун вукӀадго дун досде тӀаде кӀанцӀила. ХӀинкъизавун, чара къосиналде ккезавила дица дов, тӀолалго досул чагӀиги лъутила гьебмехалда. Цинги дица живго пачаги чӀвала, 3кинабго халкъги, жиндирго хважаинасухъе гӀадин, духъе тӀадбуссинабила. Дуе чӀвазе къваригӀарав чи цохӀо вугелъул, тӀолабго халкъин абуни сах-саламат хутӀила».

4Авессаломие ва ГӀизраилалъул тӀолалго церехъабазе гьеб рагӀи рекӀее гӀуна. 5Амма Авессаломица абуна:

«Аркияв Хушайги ахӀе дихъе, гьес абулелъухъги гӀенеккизин»+.

6Хушай вачӀиндал, Авессаломица гьесда цӀехана: «Ахитофелица абуна гьадинги додинги гьабейилан. Гьедин гьабуни лъикӀ букӀинадай? Ялъуни, дур гьелда ракӀ рекъолеб батичӀони, дурго пикруги загьир гьабе нижее».

7Хушайица Авессаломида абуна:

«Ахитофелица гьаб нухалъ кьураб гӀакълу лъикӀаб гьечӀо. 8Дуда лъала дурго эменги гьесул чагӀиги. Гучал рагъухъаби руго дол ва хӀалалдаса ун хъетӀолеб, жиндир тӀанчӀаздаса батӀа гьабураб циялда релълъуна гьанже дол. Гьелда тӀадеги, дур эмен вуго хӀалбихьи бугев рагъухъан. Гьединлъидал, гьаб сардилъ досги досул чагӀазги кьижун хӀалхьи гьабизе гьечӀо+. 9Гьанжего нохъо-къедазда, ялъуни цоги-цоги бакӀазда вахчун чӀун ватула дов. ТӀоцебесеб дандечӀеялъулъго дур чагӀи чӀвани, гьеб хабар рагӀаралщиназ абила: „Авессаломил рахъ ккурал гъурун рагӀула“, – ян. 10Гьебмехалъ бищун лебалав, жибго гъалбацӀалъулгӀан ракӀ къвакӀарав рагъухъанасулцин хӀинкъиялъ ракӀ тамахлъила. Щайгурелъул, тӀолабго ГӀизраилалда лъала дур эмен къуватав рагъухъан вукӀин ва гьесда цадахъ лебалал рагъухъабиги рукӀин.

11Гьединлъидал, дица дуе гьадинаб гӀакълу кьела: Даналдаса бахъараб къилбаялъул рахъалда Беэр-Шеваялде щвезегӀан тӀолабго ГӀизраил – ралъдал рагӀалда салигӀан гӀемераб гӀалам – бакӀаре абе духъе ва дуцаго баче гьеб рагъде. 12Цинги нилъ, киса-кибего ракьалде щущараб щуб гӀадин, циндаго Давудиде тӀаде кӀанцӀила, кив гьев ватаниги. Гьебмехалъ, я гьев, я гьесул цониги чи чӀаго хутӀиларо. 13Дов цо шагьаралде лъутани, рухьбиги росун, тӀолалго гӀизраилал тӀаде лъугьина ва лъарахъе бехъерхъила гьеб шагьар, гьелъул ганчӀида гамачӀ хутӀулареб хӀалалъ».

14Гьебмехалъ Авессаломицаги тӀолалго гӀизраилазги абуна: «Ахитофелил гӀакълуялдаса аркияв Хушайил гӀакълу камилаб буго», – ян.

Авессаломида тӀаде балагь бачине букӀине гӀоло гьедин Ахитофелил цӀодораб гӀакълу хвезабизе къотӀана БЕТӀЕРГЬАНАС+.

Хушайица Давудихъе хабар битӀи

15Цинги Хушайица Цадокидаги Авиатаридаги абуна:

«Ахитофелица гьадинги додинги гьабейин абуна Авессаломида ва ГӀизраилалъул тӀадчагӀазда. Дицайин абуни, гӀаксалда, гьадинги гьадинги гьабейин абуна. 16Гьанже гӀедегӀил гьабун, Давудихъе хабар битӀе: „Вореги, гьаб сардилъ Иордан лъарахъ бугеб авлахъалда чӀел гьабуге. Щиб гьабунги лъар бахун добаб рахъалде а, пачаги гьесда цадахъ ругелщиналги хвалдаса цӀунун хутӀизе“».

17Ионатанги АхӀимаацги Рогел абураб иццухъ рукӀана. Цо цеетел ячӀунаан гьезухъе хабарги босун ва гьел Давудихъе унаан гьеб хабар щвезабизе. Лъиданиги рихьизе гурин абун гьел шагьаралде жанире унароан+. 18Амма гьел цо васасда рихьана ва гьес Авессаломида бицана. Гьединлъидал, гьениса лъутун гьел Бехурималдаса цо чиясухъе рилълъана. Гьев чиясул азбаралда лъадал гъуй букӀана ва гьел гьенир жанир рахчана. 19Гьесул лъадуца, лъидаго щибго лъалареб хӀалалъ мугь-мучги тӀаде бан, юргъан рехана гьеб гъуялда тӀаде.

20Авессаломил чагӀи рачӀана гьей гӀадамалъул рокъоре ва гьез гьелда цӀехана: «Кир ругел АхӀимаацги Ионатанги?» – ян.

Гьей гӀаданалъ абуна: «Лъар бахун дорехун ана гьел».

КигӀан ралагьаниги гьелги ратичӀого, Иерусалималде тӀадруссана гьел чагӀи. 21Гьел чагӀи ун хадуб, гьел кӀиялго гъуялдаса къватӀиреги лъугьун, Давудихъе ине нухде рахъана. Гьез Давудида абуна: «Хехго нухде вахъа ва лъар бахе. Ахитофелица гьадинги додинги гьабизе кколин дуда дандеян абун буго».

22Жиндирго халкъгун цадахъ нухде вахъана Давуд. Радал хъахӀлъи рехилалде цо чи хутӀичӀого гьез киназго лъар бахана.

23Жиндир гӀакълу нахъ чӀван букӀин бихьидал, Ахитофелица хӀама кьолона ва жиндирго шагьаралде рокъове къокъана; гьениб васигатги хъван, кваридаги ван, гьес жинцаго живго гъанкъана. Гьедин хвана гьев ва жиндирго инсуда аскӀов хабалъ лъуна+.

24Давуд Маханаималде щвана. Авессаломицаги тӀолалго гӀизраилалгун цадахъ Иордан лъар бахана. 25Авессаломица жиндирго аскаразул бетӀерлъун Иоавил бакӀалда гьесул вацгӀал Амаса тана. ИсмагӀелил агьлуялъул чи Етерил вас вукӀана гьев, гьесул эбелалда цӀар – Авигайл, гьейги йикӀана Нахашил яс, Иоавил эбел Церуягьил яц+. 26Авессаломил нухмалъиялда гъоркь Иордан тун дорехун ГилгӀадалъул ракьалда къайи чӀван чӀана тӀолалго гӀизраилал.

27Давуд Маханаималде вачӀиндал, аммониязул тахшагьар Раббагьалдаса Нахашил вас Шови, Ло-Деваралдаса Аммиэлил вас Махир ва Рогелималдаса гилгӀадияв Барзиллай+
28босун бусен-къайгун, суркӀа-щурунгун, щагӀил цӀарагӀгун гьесухъе рачӀана. ТӀадеги гьез босун бачӀана мугь-муч, пурчӀина, чӀер, гьоло ва гъолден, 29гьоцӀо ва нах, гӀиял ва гӀакдал хӀан – Давудие ва гьесул чагӀазе кваназе букӀине; щайгурелъул гьезда лъалеб букӀиндал гьел нухда ракъун, свакан ва къечон рукӀин+.

18

Давуд рагъде хӀадурлъи

18^1Давудица жиндирго аскаралъул хал-шал гьабуна ва гьезда тӀад азарилбутӀрулги нусилбутӀрулги лъуна. 2Гьес жиндирго аскар лъабиде бикьана: цо къокъаялъул цевехъанлъун Иоав, кӀиабилеб къокъаялъул – Церуягьил вас, Иоавил вац Авишай, лъабабилеб къокъаялъул – Гаталдаса Иттай тана.

Пачаяс рагъухъабазда абуна: «Гьайгьай дунгоги вилълъина нужеда цадахъ», – ин+.

3Амма халкъалъ абуна: «Мун вилълъине бегьуларо! Щайгурелъул, ниж лъутизе ккани, гьеб кӀудияб жолъун букӀинаро дозие; нижер бащдал рагъухъаби чӀванигицин гьелъги дол мурадалде щвезариларо; амма дур гӀумру нижер анцӀазаргоясулалдасаги хирияб буго. Гьединлъидал, мун шагьаралда чӀеялдаса лъикӀаб кумек нижее букӀинаро».

4Цинги пачаяс абуна: «Нужеца абухъе гьабила дица», – ян.

Нус-нусккун, аза-азарккун рагъухъаби къватӀире рахъунаго, пача шагьаралъул кавабахъ вахъун чӀун вукӀана. 5Пачаяс Иоавие ва Авишайие буюрухъ кьуна: «Авессаломие зарал ккезе биччаге, дие гӀоло», – ян.

ТӀолабго халкъалда рагӀана пачаяс жив-жив рагъул цевехъанасе гьединаб буюрухъ кьолеб.

Авессаломил хвел

6Аскариял авлахъалде къокъана гӀизраилалгун рагъизе ва гьеб рагъ ккана Ефраимил ракьалда рохьоб. 7Давудил рагъухъабаз щущахъ базабуна гӀизраилазул аскар, гӀасияб чӀвай-хъвей ккана гьениб – кинавниги къоазарго чи чӀвана. 8Сверухълъиялдаго тӀибитӀана гьеб рагъ, амма хвалчаца чӀвараздасаги рохьил балагьаздаса хваразул къадар цӀикӀкӀана.

9Жиндирго гӀорцӀеналда рекӀун унев вукӀарав Авессалом тохлъукьего Давудил чагӀазда данде ккана. Гьесул гьеб гӀорцӀен цо кӀудияб гӀаркьахараб миккигъотӀода гъоркьан добехун бекерун унаго, Авессаломил бетӀер гьеб гъотӀол гӀаркьалабазда хурхун ана. Гьев живго гьенив зобалаздаги ракьалдаги гьоркьов далун хутӀана, гӀорцӀенин абуни жиндирго нухда бекерун ана. 10Гьеб бихьидал, цо чияс Иоавида бицана Авессалом вугин миккигъотӀода далун хутӀун.

11Иоавица гьеб хабар босун вачӀарав чиясда абуна: «Щиб жойилая?! Дуда Авессалом вихьанилая? Щайха цинги дуца гьев чӀван рехичӀев? Дица вохуца холаго рагъухъанасул рачелги анцӀго гӀарцул кесекги кьелаангури букӀараб дуе гьелъухъ!»

12Амма гьев чияс абуна:

«Бахъун дир хъатикь азарго гӀарац лъунигицин, пачаясул васасде дица квер борхилароан. Нижеда киназдаго рагӀана пачаяс дуеги, Авишайиеги, Иттайиеги „дие гӀоло дир вас Авессаломил гӀумру цӀунеян“ буюрухъ кьолеб. 13Нагагьлъун диего балагьалъе дица гьединаб хиянат гьабун букӀарабани, пачаясдаса бахчун щибго хутӀуларелъул, гьебмехалъ мунгогицин дида данде чӀелаан».

14«Дуда кӀалъан дица гӀадада заман хвезабиларо», – янги абун, миккигъотӀода далун вугев Авессаломил рекӀелъе ишанги босун Иоавица лъабго чӀор речӀчӀана. Гьев жеги чӀаго вукӀана. 15Цинги Иоавил ярагъ баччулел гӀолохъабазул анцӀгояс сверунги ккун, чӀвана Авессалом.

16Гьебмехалъ Иоавица суралъубе пуна, ва рагъухъабаз рагъ къотӀизабуна. Иоавил буюрухъалда рекъон, тӀокӀалъ гьел гӀизраилазда хадур лъугьинчӀо. 17Авессаломил жаназа гьез гьениса нахъе босун кӀудияб гвандинибе рехана, ва гьелда тӀад чӀахӀиял ганчӀазул гохӀ бана. ТӀолалго гӀизраилалги рокъо-рокъоре лъутун ана.

18Жеги живгоги чӀаго вукӀаго, Авессаломица Пачаясул абулеб расалъиялда жиндиего ганчӀил памятник лъун букӀана, «дир цӀар нахъе цӀунизе дир цониги вас гьечӀелъулин» пикруги гьабун. Жакъа къоялъги «Авессаломил памятникилан» абула гьелда+.

Авессалом чӀваялъул Давудида бицин

19Цадокил вас АхӀимаацица абуна:

«БЕТӀЕРГЬАНАС гьев жиндирго тушбабаздаса хвасар гьавунин абун хабарги босун пачаясухъе векерун ине виччай дун».

20Амма Иоавица абуна: «Гьеб хабар босун жакъа мун гуро ине вугев. Мун цогидаб къоялъ ине бегьила, амма жакъа унге – пачаясул васлъидал хун вугев».

21Цинги Иоавица цо эфиопиясда абуна: «Векере, дуда бихьарабщинаб пачаясда бицине а», – ян.

Эфиопияв, Иоавие бетӀерги къулун, векерун нухда ана.

22Цадокил вас АхӀимаацица нахъеги абуна: «Щиб кканиги, дунги виччай эфиопиясда хадув ине».

Амма Иоавица абуна: «Я дир вас, гьеб щай дуе? Шапакъат щолеб хабар гурелъул гьаб бугеб».

23Гьес абуна: «Бокьараб кка абе, диеги бокьун буго ине».

Цинги Иоавица абуна: «Векере, гьедин батани!»

АхӀимаац Иорданалъул расалъиялдаса унеб нухккун векерун ана ва эфиопиясдасаги цеве ккана. 24Давуд шагьаралъул жанисеб ва къватӀисеб кавабазда гьоркьов гӀодов чӀун вукӀаго, ворчӀухъан шагьаралъул къадада тӀаде вахана ва кавабазда тӀасахунаб тӀохда эхетана. РикӀкӀаде бер щвезабидал, векерун вачӀунев цо чи вихьана гьесда. 25ВорчӀухъанас пачаясде ахӀана ва гьесда гьеб бицана.

Пачаяс абуна: «Живго цохӀо вачӀунев чи ватани, цӀияб хабарги босун вачӀунев чи ватула гьев», – ин.

Гьев чи тӀадеялдаса тӀаде гӀагарлъулев вукӀана, цинги 26гьединго векерун вачӀунев цоги чиги вихьана ворчӀухъанасда, ва гьес кавабазул хъаравуласде ахӀана цоги чиги вачӀунев вугин. Пачаяс абуна:

«Гьевги цо хабар босун вачӀунев чи ватизе ккола», – ян.

27ВорчӀухъанас абуна: «ТӀоцевесесул векери Цадокил вас АхӀимаацилалда релълъуна», – ян.

«Гьев лъикӀав чи вуго. Гьес лъикӀаб хабар босун бачӀунеб батула», – ян абуна пачаяс+.

28АскӀове гӀагарлъулаго, кинабго лъикӀ бугин ахӀана АхӀимаацица. ГӀодоб гьумер цун пачаясеги къулун, гьес абуна: «Рецц БЕТӀЕРГЬАНАСЕ, дур Аллагьасе! Дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда тӀаде квер борхаралщинал гьесул кверде кьуна Гьес!»

29Пачаяс цӀехана: «Авессалом сах-саламат вугищ?» – ин.

«Иоавица дун духъе витӀулелъул дида цо кӀудияб рагъа-рачари бихьана, амма гьелъул магӀна дида бичӀчӀичӀо», – ян абуна АхӀимаацица.

30Пачаяс абуна: «Цевеса нахъе вилълъун гьанив хьолбохъ эхетун чӀа», – ян. Гьев гьесул хьолбохъ эхетана.

31Гьениве щведал, эфиопияс абуна: «Дир бетӀерчӀахъаяв пача! Гьале рохалил хабар! БЕТӀЕРГЬАНАС дуда данде рахъаралщиназдаса хвасар гьавуна мун жакъа», – ян.

32Пачаяс эфиопиясда цӀехана: «Авессалом сах-саламат вугищ?»

Эфиопияс жаваб гьабуна: «Гьесие ккараб ккаги дир бетӀерчӀахъаяв пачаясул тӀолалго тушбабазе ва гьесда, данде чӀаралщиназе», – ян+.

33Пача тӀуркӀана, дунял чӀегӀерлъун анин ккана. Шагьаралъул кавабазда тӀад бугеб рокъове вилълъана гьев, гӀек-гӀекиялда гӀодулаго.

«Вай дир вас Авессалом! Дир вас, дир вас! Авессалом! Дунго хвезе вукӀаравани дур бакӀалда! Вай дир вас Авессалом, дир вас!» – ин инагьдилаго унев вукӀана пача.

19

Иоавица Давудида кӀалгьикъи

19^1Пача кӀудияб рухӀалилъ Авессаломида хадув гӀодулев вугин бицана Иоавида.

2Пача жиндирго васасда хадув гӀодулев вугин рагӀидал, тӀолабго халкъалъе гьеб къоялъул бергьенлъи къварилъиялде сверана. 3Рагъдаса лъутун жинцаго жалго суризарурал, рахчун-кьерун унел чагӀи гӀадин лъугьана гьел шагьаралде жанире. 4Пачаяс гьурмада квералги чӀван, биччан гьаракьгун ахӀулеб букӀана:

«Вай дир вас Авессалом! Вай, Авессалом, дир вас, дир вас!»

5Пачаясул рокъове гьесда аскӀовеги вачӀун, Иоавица абуна:

«Жакъа дурги, дурго васал-ясазулги, лъудби-гъаравашазулги гӀумру хвасар гьабурал дурго рагъухъаби нечезарурел руго дуца. 6Мун рихарал рокьулел руго дуе, мун хиралъарал рихунел руго дуда. Жакъа дуца бихьизабулеб буго дурго рагъул церехъабиги хъулухъчагӀиги дуе щалго гурел чагӀилъун рукӀин. Авессаломги чӀаго хутӀун ниж киналгоги хун рукӀаралани, мун разилъизехъин вукӀун вугогури. 7КъватӀиве вахъун гьанже дурго гӀадамазул ракӀ батизабе. БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа, гьанже мун къватӀиве вахъинчӀони, сордо тӀаде щвелалде цо чи хутӀизе гьечӀо дуда аскӀов. Цинги, гьитӀинаб къоялдаса бахъараб жакъа къоялде щвезегӀан, дуда рихьарал киналго балагьаздасаги захӀматаб букӀина дуе гьеб».

8Гьебмехалда тӀадеги вахъун шагьаралъул кавабахъ гӀодов чӀана пача. Пача кавабахъ вугин рагӀидал, киналго рагъухъаби рачӀана гьесда цере.

Давуд Иерусалималде тӀадвусси

ТӀолалго гӀизраилаз лъутун жиде-жидер рокъобе нух босана+. 9Цинги ГӀизраилалъул киналго агьлаби цоцалъ къацандизе лъугьана:

«Пачаяс нилъ нилъер киналго тушбабаздаса хвасар гьаруна. Пачаясин пилистимазул квердасаги нилъ эркен гьарурал. Гьанже Авессалом сабаблъун нилъер ракьалдаса лъутизе ккана дов+. 10Нилъеца нилъедаго тӀад пачалъун тарав Авессаломин абуни, рагъда чӀван вуго. Щайха цинги лъицаниги пача тӀадвуссинавиялъул тӀалаб гьабулареб?»

11Давуд пачаяс кашишзаби Цадокихъеги Авиатарихъеги чагӀи ритӀана гьадинаб тӀадкъайгун:

«Ягьудиялъул чӀахӀиял чагӀазда кӀалъай: „Хан жиндирго кӀалгӀаялде тӀадвуссинавулезда гьоркьор ахириселлъун рукӀун щай нужее? ТӀолалго гӀизраилаз бицунеб хабарги пачаясухъе щун бугин+. 12Нужлъидал дир гӀагарлъиги дир вацалги кколел. Щайха цинги пача тӀадвуссинави тӀалаб гьабулелъул нуж нахъе ккезе чӀолел?“ 13Амасадаги абе: „Мун дир цебесеб гӀагарлъиялъул чи гурищ кколев? Аллагьас балагьалъукье ккезавеги дун, гьаб жакъа къоялдаса нахъе Иоавил бакӀалда дица мун дирго аскаралъул бетӀерлъун течӀони“, – ян»+.

14Гьедин Давудица тӀолалго ягьудиязул ракӀал жиндехунго цӀазаруна.

Цинги ягьудияз пачаясухъе ругьел битӀана: «Дурго чагӀигун цадахъ тӀадвусса нижехъе», – ян.

15Пача нухде вахъана ва Иордан гӀурухъе щвана. Ягьудиял пачаясда дандчӀвазе ва гьесие Иордан гӀор бахине кумек гьабизе Гилгалалде рачӀана.

Давудил рахӀму

16Ягьудиялгун цадахъ Бахурималдаса буняминияв Герал вас ШимгӀиги гӀедегӀана Давудида данде+. 17Гьесда цадахъ вукӀана азарго буняминиявги, цадахъ жиндирго анцӀила щуго васгун ва къого цеветелгун, Шаулил рукъалъул хъулухъчи Циваги. Гьел пачаясда данде Иордан гӀурухъе гӀедегӀана+. 18Пачаясе ва гьесул тӀолабго хъизан-къаялъе гӀор бахине кумек гьабизелъун ва цоги гьесие къваригӀарабщинаб тӀубазабизелъун гьел гӀурул доб рахъалде рахана.

ГӀурул доб рахъалде щведал, ШимгӀи пачаясда цеве накабазде ккана, 19ва гьес абуна: «Дир бетӀерчӀахъаяв пача тӀаса лъугьа абе дир такъсиралда. КӀочон тезе биччай дир бетӀергьан пачаяс Иерусалим тараб къоялъ дица гьабураб квешлъи. Пачаяс ракӀалдего щвезабуге абе гьеб+. 20Дида, дур лагъасда, лъалелъул дица такъсир гьабун букӀин. Амма жакъа тӀолабго Юсупил агьлуялъул чагӀазда гьоркьов дун бищун цеве гӀедегӀана дуда, дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда, данде».

21Церуягьил вас Авишайица абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пачаясде рогьо барав ШимгӀи чӀвачӀого тезе бегьулевдай?!» – ин+.

22Давудица абуна: «Церуягьил васал, диеги нужееги гьелъул милат гьабун щай гьанже? Нуж дида данде чӀарал чагӀи гӀадин рукӀунге. ГӀизраилазул цониги чи чӀвазе бегьилищ гьадинаб къоялъ – дун ракӀчӀун ГӀизраилалъул пача вукӀин дида лъараб къоялъ?»+

23Цинги пачаяс гьедун ШимгӀида абуна: «Мун хвезе гьечӀо», – ян+. 24Шаулил васасул вас Мефи-Бошетги вачӀана пачаясда данде. Пача лъутараб къоялдаса нахъе, гьев сах-саламат тӀадвуссинегӀан, Мефи-Бошетица я хӀатӀал чуричӀо, я мегеж кӀкӀвачӀо, я тӀад букӀараб ретӀел хисичӀо+. 25Иерусалималдаса пачаясда дандчӀвазе гьев вачӀиндал, пачаяс гьесда цӀехана:

«Мефи-Бошет, мун щай дида цадахъ вилълъинчӀев?»

26Гьес жаваб кьуна:

«Вай дир бетӀерчӀахъаяв пача, дир хӀалтӀухъанас хиянатлъи гьабуна дие! Дица абуна: „Дир хӀама кьолой, дун гьелдаги рекӀун пачаясда цадахъ ине вукӀине“, – ян, – дур лагъ рекъав вугелъулха. 27Амма дир хъулухъчи дида, дур лагъасда, бугьтаналги лъун кӀалъан вуго дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда. Дир бетӀерчӀахъаяв пача вуго Бичасул малаик гӀадав чи; гьединлъидал, гьанже дуца дуего бокьухъе гьабе+. 28Дир кӀудияв инсул наслу пачаясдаса гӀажал босизе гуреб, тӀокӀаб сундуего мустахӀикъаб букӀинчӀониги, дуца дун, дур лагъ, дургун квен гӀахьал гьабулезда гьоркьове вачана. Гьанже дуде гӀарз бахъизе дир кинаб ихтияр бугеб?»+

29Пачаяс гьесда абуна: «ГӀела гьанже, тӀокӀаб бицине ккеларо гьелъул. Гьале дир хӀукму: дурго ракь дудаги Цивадаги гьоркьоб бащад бикье».

30Мефи-Бошетица абуна: «Гьанже дир бетӀерчӀахъаяв пача сах-саламат кӀалгӀаялде тӀадвуссун вугелъул, гьес кинабго жиндиего таниги, дие ургъел гьечӀо», – ян.

Давудица Барзиллайгун къо-лъикӀ гьаби

31Рогелималдаса гилгӀадияв Барзиллайги вачӀана пачагун цадахъ Иордан гӀор бахине ва гьенисан пача нухда регӀизе. 32Барзиллай вукӀана херав чи – ункъого сон бан букӀана гьес. Гьев кутакалда бечедав чи вукӀана, ва пача Маханаималда вугебгӀан мехалда, гьес пачаясе къваригӀарабщинаб чӀезабуна+.

33Пачаяс Барзиллайида абуна: «Дида цадахъ вилълъа Иерусалималда чӀел гьабизе. Дицаги дуе щиб бокьаниги чӀезабила гьениб», – ин.

34Барзиллайица пачаясда абуна:

«Жеги чан сон дица базе бугеб гьаб дунялалда, пачаясда цадахъ Иерусалималде дун гочине ккани? 35ГьабсагӀат дир ункъого сон буго. ЛъикӀаб-квешаб батӀа бахъизе бажариладай гьанже дида? Кваналеб ва гьекъолеб жоялъул тӀагӀам лъалебдай? КочӀохъабазул гьаракь гӀундузда рагӀилебдай? БетӀерчӀахъаяв дир пачаясе гьирлъун лъугьун вукӀине щай дие, дур лагъасе+? 36Дун, дур лагъ, Иордан тун довехун цодагьаб нухалъ вилълъина, амма пачаясдаса гьединаб тӀадегӀанаб шапакъат щайгурин дие. 37Дун рокъове тӀадвуссине виччай, дирго гӀагараб шагьаралда, эбел-эмен вукъараб ракьалда хвезе вукӀине. Амма гьале дур лагъ (дир вас) Кимхам. Гьев ине виччай дир бетӀерчӀахъаяв пачаясда цадахъ. Дудаго берцин бихьараб гьабе гьесие»+.

38Пачаяс абуна: «Дида цадахъ гӀор бахина Кимхамица ва дур ракӀ рекъанщинаб гьабила дица гьесие. Дуе щиб бокьаниги, гьеб гьабизе къачӀарав вуго дун».

39ТӀолабго халкъалъ Иордан гӀор бахана, ахиралда пачаясги бахана. Пачаяс, Барзиллайие баркалагун гьара-рахьиги гьабун, гьесулгун къо-лъикӀ гьабуна, цинги гьев рокъове тӀадвуссана.

40Кимхам Пачаясда цадахъ Гилгалалде вилълъана. Ягьудиялъул тӀолалго рагъухъабиги ГӀизраилалъул бащдаб аскарги гьесда цадахъ къокъана.

ГӀизраилазулги ягьудиязулги кьал

41ГӀизраилал рачӀана пачаясухъе гӀарзгун ва гьез пачаясда абуна: «Щай нижер вацал ягьудияз пача жидеего вахъарав ва, нижедаса балъго, пачаясдаги гьесул тӀолалго чагӀаздаги Иордан гӀор бахинабураб?»

42ТӀолалго ягьудиял цадахъ рекъон гьез гӀизраилазда абуна: «Нижеца гьеб гьедин гьабуна гьев нижее гӀагарав вукӀун. Щай нужер ццин бахъунеб? Пачаясул квенищ кванан бугеб нижеца, ялъуни гьесухъа сайгъаталищ росун ругел?»

43ГӀизраилаз ягьудиязда абуна: «Нижер анцӀго бутӀа буго Давудилъ, гьединлъидал нижер нужедаса цӀикӀкӀун ихтиярал руго. Щайха цинги нужеца ниж малъикъ гьаруларел? Пача тӀадвуссинавизе кколин тӀоцебе нижеца гуребищ абураб?»

Амма гӀизраилазулалдаса ягьудиязул кӀалъай хъачӀаб-кьварараб букӀана.

20

Шевал питна

20^1Гьезда гьоркьов вукӀана Шева абун цӀар бугев цо хӀалихьатав чи, буняминияв Бихрил вас. Гьес суралъубеги пун ахӀана:

«Давудилъ нилъее бутӀа гьечӀо!

Йишайил васасдаса кинабгӀаги ирс гьечӀо!

ГӀизраилил халкъ, бусса жинди-жиндир къавулъе!»+

2Гьебмехалъ тӀолалго гӀизраилал, Давудиде мугъги рехун, Бихрил вас Шевада хадур ана. Ягьудиял абуни, Давудил рахъ ккун чӀана ва Иорданалдаса рахъарал Иерусалималде щвезегӀан гьесда цадахъ рилълъана.

3Иерусалималде жиндирго кӀалгӀаялде тӀадвуссиндал, кӀалгӀаялда тун йикӀарай анцӀайго гъараваш-лъади Давудица цоги минаялъуре рахъинаруна ва гьенир хъаравулзабиги тана. Гьес гьезие къваригӀараб-тараб чӀезабулаан, амма тӀокӀалъ гьев гьезда аскӀове инчӀо. ГӀумруялъул къоял лъугӀизегӀан къоролзаби гӀадин гьеб минаялъур жанир рукӀана гьел+.

4Пачаяс Амасада абуна: «Лъабго къоялда жанир дихъе ягьудиял ракӀаре ва мунгоги вачӀа гьаниве»+.

5Амаса ягьудиял данде ракӀаризе нухде вахъана, амма пачаяс цӀараб гӀужалде щвечӀо, цодагьав кватӀун ккана.

6Цинги Давудица Авишайида абуна: «Гьанже Бихрил вас Шеваца Авессаломица бачаралдасаги цӀикӀкӀун балагь бачуна нилъеда тӀаде. Дир чагӀиги рачун, гьесда хадув лъугьа; сверун къарал шагьарал гьесул кверщаликье ккани, гьес нилъер бер бахъула».

7Авишайил нухмалъиялда гъоркь Иоавил чагӀиги, керетиялги, пелетиялги ва цоги лебалал рагъухъабиги цадахъ нухде рахъана. Гьел Иерусалималдаса къватӀире рахъана Бихрил вас Шева кквезе+. 8Гаваоналде кӀудияб ганчӀида аскӀоре щведал, гьезда Амаса данде ккана. Иоавида тӀад рагъул ретӀел букӀана ва ханжарги бараб рачел къан букӀана ратӀлида тӀасан. Цебе гали тӀамулелъул, гьес ханжар лъалинисан чучана.

9Иоавица Амасада цӀехана: «Сах-саламат вугищ мун, дир вац?» – ин. Цинги гьесда убач гьабизе Иоавица кваранаб квералъ гьесул мегеж ккуна.

10Амасада бихьичӀо гьесул квегӀаб хъатикь ханжар букӀин. Иоавица Амасал чохьолъ къазабураб хонжроца гьесул бакь-чехь къватӀибе базабуна, ва гьев гьеб бакӀалдаго хвана. КӀиабилеб нухалъ гьес ханжар борхизе ккечӀо. Цинги Иоавги гьесул вац Авишайги Бихрил вас Шевада хадур лъугьана+.

11Амасада аскӀов вахъунги чӀун Иоавил чагӀазул цояс ахӀун абуна: «Виччанте Иоавие ритӀухъавщинав ва Давудил рахъ ккуравщинав чи Иоавида хадув ине!» – ян.

12Амасал жаназа бидул хӀориниб нух бакьулъе рехун букӀана, ва гьев чиясда бихьана киналго рагъухъаби гьенир лъалхъулел рукӀин. Уне-уневщинав гьенив вахъун чӀолев вукӀин бихьидал, гьес гьеб жаназа гьениса нахъе бехъерхъун, авлахъалде щвезабуна ва гьелда тӀаде гӀабаги рехана. 13Амасал жаназа нухдаса нахъе босидал, тӀолабго халкъ Иоавида хадуб билълъана Бихрил вас Шева кверде восизе.

14Шевацайин абуни, Авел-Бет-Маахаялде щвезегӀан ГӀизраилалъул киналго агьлаби сверана; тӀолалго гьесул рахъ ккуралщинал гьесда сверухъ ракӀарана ва гьесда хадур шагьаралде жанире лъугьана+. 15Иоавил аскарияз Авел-Бет-Мааха шагьар сверун ккуна. Гьез хӀатӀги гамачӀги баччун нух бана шагьаралъул къедалъул кьочӀокье рахине[*]. Къед борлъизе лъугьиндал, 16шагьаралъул къадада тӀасан яккун цо гӀакъилай гӀаданалъ ахӀана:

«Дихъ гӀенекке! Цо дихъ гӀенеккея! Иоавида абе гьаниве вачӀаян, гьесда бицине цо хабар буго дир», – ин.

17Гьев аскӀове вачӀиндал, гьелъ гьесда цӀехана: «Мунищ Иоав?»

Дун вугилан жаваб кьуна гьес.

18Цинги гьелъ абуна: «Авелалде ун гьениб цӀехеян абулеб гӀадат букӀана цебе заманалдасаго ва гьедин хӀукму къотӀулаан бокьараб дагӀба-рагӀиялъе. 19Ниж руго ГӀизраилалда жаниб рекъел ва ритӀухълъи цӀунарал гӀадамал. Мунин абуни, гьадинаб кӀудияб шагьар ва шагьаразулги эбел тӀагӀинабизе къеркьолев вуго. Щай дуе БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ шагьар щущахъ базабизе бокьун бугеб?»

20Иоавица абуна: «Воре цӀунаги дун гьединаб жо гьабиялдаса! Щущахъ базабиларо, я щибго зарал гьабиларо шагьаралъе! 21Иш гьедин гуро бугеб. Ефраимил тӀалъиялдаса Шевайин цӀар бугев Бихрил васас Давуд пачаясде квер борхун буго. Гьев нижехъе кверде кье, цинги ниж нахъе ина».

Гьей гӀадамалъ Иоавида абуна: «Нижеца духъе гьаб къададаса гъоркье рехила гьесул бетӀер», – ин.

22Жиндирго гӀакъилаб рагӀигун тӀолабго халкъалъухъе ана гьей гӀадан, ва Бихрил вас Шевал бетӀер къотӀун, къададаса гӀодобе Иоавихъе рехана. Гьебмехалъ Иоавица суралъубе пуна, рагъухъаби гьеб шагьарги жибго тун рокъо-рокъоре руссана. Иоавги Иерусалималде пачаясухъе тӀадвуссана.

Давудил тӀадчагӀи

23•Иоав вукӀана ГӀизраилалъул тӀолабго аскаралъул бетӀерлъун; ЕгьоядагӀил вас Бенаягь – керетиязул ва пелетиязул бетӀерлъун+. 24Адорам – лагъзаллъун гьарун цере хӀалтӀизарулел чагӀазул бетӀерлъун; АхӀилудил вас Егьошафат – тарихчилъун;+
25Шева – хъвадарухъанлъун; Цадок ва Авиатар – кашишзабилъун+. 26Яиралдаса Ираги вукӀана Давудил кашишлъун.

21

Шаулил наслуялъе гьабураб жаза

21^1Давудил пачалъиялъул заманалда лъабго соналъул ракъи ккана. Цинги Давуд БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ гьардана Гьесул амру цӀехон. БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие жаваб гьабуна:

«Шаулги досул наслуги сабаблъун ккараб ракъи буго гьеб – дос гаваониял[*] чӀваралъухъ». 2Гьебмехалъ пачаяс гаваониял жиндихъего ахӀана ва гьев гьезда кӀалъана. (Гаваониял ГӀизраилалъул халкълъун кколароан. Гьел рукӀана амориязул хутӀарал чагӀи. ГӀизраилал гьедун рукӀана гьезие зарал гьабиларин, амма Шаулие бокьун букӀана гьел гъурун лъугӀизаризе – гӀизраилаздаса ва ягьудияздаса гьоркьоса тӀагӀинаризе.)

3Давудица гаваониязда цӀехана: «Дица щиб нужее гьабун лъикӀ? Кин бецӀилеб нужее гьабураб зарал, нижедаса тӀаса лъугьун, нуж нижедехун, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ халкъалдехун, ракӀ битӀун рукӀине?»

4Гаваонияз гьадинаб жаваб кьуна: «Нижее Шаулил гӀагарлъиялдаса я гӀарац, я месед хӀажат гьечӀо ва гӀизраилазул цониги чиги чӀвазе гьечӀо», – ян.

«Дица щиб гьабизеха нужее бокьун бугеб?» – ин цӀехана Давудица.

5Гьез абуна: «Нижеда данде чӀун, ниж гъуризе ва ГӀизраилалъул ракьалдасаго ниж тӀагӀинаризе бокьун букӀарав чиясул бицани, 6гьесул наслуялъул анкьго бихьинчи кье абе нижехъе кверде, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав Шаулил шагьар Гивеаялда гъотӀодаги ран, БЕТӀЕРГЬАНАСДА цере нижеца гъанкъизе рукӀине», – ян.

Пачаяс абуна: «Дица кьела гьел нужер кверде», – ян+.

7Амма, Шаулил васасул (Ионатанил) вас Мефи-Бошетида пача гурхӀана, Давудицаги Шаулил вас Ионатаницаги жидедаго гьоркьоб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀарги бахъун къотӀи-къай гьабун букӀиндал+. 8Шаулие Аягьица гьаюн йикӀана Рицпа абурай яс. Пачаяс гьелъул васал Армонги, Мефибошетги рачана. Шаулил яс Меравица Мехолаялдаса Барзиллайил вас Адриэлие гьавурав щуго васги вачана гьес+. 9Цинги гьел гаваониязул кверде кьуна ва гаваонияз БЕТӀЕРГЬАНАСДА цере мугӀрул борхалъиялда гъанкъизе рана. Гьеб бакӀалда анкьазего цадахъ гӀажал щвана. ТӀорщел бакӀарулеб заманалъул авалалда, пурчӀина бакӀариялъул байбихьуда[*] хвана гьел+.

10Цинги Аягьил яс Рицпаца кьурулъ, хӀебетги гӀодоб тӀамун, жиндиего бакӀ гьабуна. ТӀорщел бакӀариялъул авалалдаса бахъараб цӀадал ралеб гӀуж[*] тӀаде щвезегӀан гьений чӀун, къад зобалазул хӀанчӀи хъвазе течӀо гьелъ гьезул жаназабазда, къаси гӀалхул жанаварал аскӀоре къазе риччачӀо. 11Шаулил гъаравашалъул яс Рицпаца гьабураб жо Давудида рагӀидал, 12гьес, инеги ун, Шаулил ва Ионатанил рукьби ГилгӀадалъул Иавешалъул жамагӀаталъухъа нахъе росана. (Гьез къаси балъго ун Бет-Шеаналъул майданалдаса нахъе росун рукӀана гьел – пилистимаз Гилбоаялда Шаул чӀван хадуб гьезул жаназаби гьенир ран рукӀиндал.)+
13Давудица Шаулилги Ионатанилги рукьби гьениса нахъе росана ва гъотӀода ран рукӀарал гӀолохъабазул рукьбиги данде ракӀарана.

14Шаулилги гьесул вас Ионатанилги рукьби Буняминил ракьалда Целаялда Шаулил эмен Кишил хабалъ рукъана, ва хутӀарабщинабги пачаясул амруялда рекъон тӀубазабуна. Гьебмехалъ Аллагьас гьезул гьари къабул гьабуна ва гьезул ракьалда цӀоб лъуна.

Пилистимазулгун рагъал

15Пилистимаздаги ГӀизраилалдаги гьоркьоб нахъеги рагъ ккана. Жиндирго рагъухъабигун Давуд рагъде вахъана; пилистималгун рагъул кор боркьана, амма Давуд кутакалда свакана. 16Ишбо-Бенов абурав рафаязул[*] цо чияс Давуд чӀвазе къасд гьабуна. Гьесул мазгарул хочол мацӀалъул цӀайи лъабнусго шекел[*] букӀана ва цӀияб хвалченги бан букӀана рачлида. 17Амма Церуягьил вас Авишай вортана Давудие кумекалъе ва гьес тӀадги речӀчӀун чӀвана гьев пилистимав. Гьебмехалъ Давудил чагӀаз, гьаги гьедун, гьесда абуна:

«ГӀизраилалъул чирахъ свинчӀого букӀине, мун тӀокӀалъ кидаго нижеда цадахъ вагъизе вахъине бегьуларо»+.

18Цодагьаб заман ун хадуб Говалда пилистимазулгун цӀияб рагъ ккана. Гьенив Хушалдаса Сиббехайица чӀвана рафаязул наслуялъул чи Саф.

19Гьелдаса хадуб цоги нухалъ ккана Говалда пилистимазулгун рагъ. Гьеб рагъулъ Бет-Лехемалдаса Яъре-Орегимил вас Элхананица чӀвана рессарухъабазул гӀурул чарх гӀадаб кӀудияб хечалъул хважаин Гаталдаса Голиафил вац+.

20Гьелдаса хадуб Гаталдаги рагъ ккана. Гьенив вукӀана цо залим; гьесул кверазда ва хӀатӀазда анлъ-анлъ килищ букӀана – кинабниги къоло ункъо. Гьевги вукӀана рафаязул наслуялъул чи. 21ГӀизраил халкъ инжит гьабун кӀалъалев вукӀаго, Давудил вац Шимагьил вас Ионатаница чӀвана гьев+.

22Гьел ункъалго рукӀана Гаталда гьарурал рафаязул наслуялъул чагӀи ва Давудилги гьесул чагӀазулги квердасан хвана гьел.

22

Давудица ахӀараб реццалъул назму

22^1Шаулил квердаса ва тӀолалго тушбабаздаса жив хвасар гьавиялда хурхун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ назму ахӀана Давудица.

2Давудица абуна:

«БЕТӀЕРГЬАН – дир кьуру,

Дир щулияб хъала, ва дун хвасар гьавулевги Гьев;

3Дир Аллагь – дир щулияб кьуру,

Гьенив вахчула дун.

Гьев – дир хъалхъанги, дир хвасарлъиялъул лълъарги,

Дир хъалаги, дун вахчулеб щулалъиги ва дир Тархъанчиги.

Дуца дун зулмуялдаса эркен гьавуна+.

4Реццалъе мустахӀикъав БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ бала дица ахӀи

Ва тушбабаздаса хвасарлъула.

5Хвалил карачелаз сверун ккуна дун,

ГӀажалалъул иххаз гъанкъизавуна+.

6Жагьандаманалъул рахсаз вухьана,

Хвалил къоралъ къан ккуна.

7Балагьалъукье ккедал, дица БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ ахӀи бана;

Дирго Аллагьасдаса кумек гьарана.

Жиндирго мукъадасаб Рокъоб Гьесда рагӀана дир гьаракь,

Дир ахӀи Гьес къабул гьабуна+.

8Ракь сородана, гьаргьадана;
Зобалазул кьучӀал тартадана
Ва Гьесул ццидаца сородизаруна.
9Гьесул магӀарзукъалазухъа кӀкӀуй бурана,
Гьесул кӀалдисан – гьелегьараб цӀа,
Гьесда сверухъги цӀа перхана.

10Гьес зобал къулизаруна ва Гьениса гӀодове лъугьана,

Гьесул хӀатӀазукь чӀегӀерал накӀкӀал кьерана.

11Хъерувимазда тӀадги рекӀун воржана,

Гьорол куркьбазда тӀад парпадана.

12БецӀлъи Жиндаго тӀад пардавлъун бигъана,

РахӀматалъул накӀкӀал юргъанлъун тӀад жемана.

13Гьесдасан гвангъараб нуралъ

Пири пирхана.

14БЕТӀЕРГЬАН зобалаздасан гъугъадана,

ТӀадегӀанас гьаракь бахъизабуна+.

15Гьес чӀорал речӀчӀана ва тушбаби щущазаруна,

Пири пирхана ва гьел гъурун рана+.

16Гьебмехалда ралъдал тӀину къватӀибе баккана,

Дунялалъул кьучӀал гӀицӀлъана,

БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кьварараб гьаркьил хъуялъ,

Гьесул гучаб хӀухьелалъ.

17Гьес борхалъудасан гӀодове къулун дихъе квер бегьана;

Гьес гьалагал иххазулъан дун къватӀиве цӀана.

18Гьес гучал тушбабазукьа дун хвасар гьавуна, –

Рокьукъал, дидасаги къуватал тушбабазукьа.

19Дида тӀаде балагь рещтӀиндал, гьел диде тӀаделъана,

Амма дица БЕТӀЕРГЬАНАСДА мугъ чӀвана.

20Гьес дун парахатаб бакӀалде ккезавуна;

Гьес хӀинкъи тӀаса босана – Гьесие вокьулелъул дун.

21БЕТӀЕРГЬАНАС дие дир иман-яхӀалда рекъон кьуна;

Дир кверзул бацӀцӀалъиялда рекъон шапакъатги щвана+.

22Дун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ нухдасан хьвадидалха,

БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе дица щибго квешлъиги гьабичӀелъул.

23Гьесул тӀолалго къанунал кидаго дида ракӀалда руго;

Гьесул амраби дица нахъ чӀвачӀо.

24Дун Гьесда цеве вацӀцӀадго хьвадана –

Такъсиралдаса дунго цӀунана+.

25БЕТӀЕРГЬАНАС дие дир иман-яхӀалда рекъон кьуна,

Гьесда цебе бугеб дир бацӀцӀалъиялда рекъон.

26Дуе ритӀухъазе Мун ритӀухъав вуго,

ЛъикӀазе лъикӀавги вуго.

27РакӀ бацӀцӀадасе Дуца Дурго бацӀцӀалъи бихьизабула,

Амма макручиясе гьесул макирлъиялда рекъон гьабула.

28Пакъирзаби Дуца хвасар гьарула,
Амма гӀамал кӀудиял Дуда рихьула
Ва Дуца гӀодорегӀан ккезарула.
29Дир БЕТӀЕРГЬАН, Мун вугелъул дир чирахъ;

БЕТӀЕРГЬАНАС дир бецӀлъи канлъуде сверизабуна.

30Дур кумекалдалъун дица хъачагъазул къокъа щущазабуна;

Дир Аллагьгун къадада тӀасан кӀанцӀула дун.

31Аллагьасул нух бацӀцӀадаб,

БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима камилаб.

Гьесда мугъ чӀваралщиназе

Щулияб хъалхъанги Гьев+.

32БЕТӀЕРГЬАН тун цоги Аллагь вугищ?

АллагьгӀадаб кьуру тӀокӀаб батулищ+?

33Гьев Аллагьасин дида къуват борчулеб;

Гьесин дун битӀараб нухда вачунев.

34РитӀучӀил гӀадаб рилълъинги кьун,

Дун Гьес борхалъиялде вахинавула.

35Дир кверал рагъуе щулалъизарула Гьес;

Гьединлъидал, гьез мазгарул чӀор кӀичӀизабула.

36БетӀергьан, Дур тархъанлъиялъул хъалхъан лъуна Дуца дир хъатикь;

Дур цӀобалъ дун кӀодо гьавуна.

37Дуца дун унеб нух гӀатӀид гьабула,

Кибго хӀетӀе тункизе биччаларо.

38Дун тушбабазда хадув лъугьуна ва дица гьел щущахъ рала;

Гьел тӀуран лъугӀизаричӀого дун тӀадвуссунаро.

39Дица гьел щущазарула,

Дир хӀатӀикье ккарал гьел тӀокӀал тӀаде рахъунаро.

40Дуца рагъуе къуват кьуна дие;

Дида данде рахъарал Дуца дир хӀатӀикье ккезаруна.

41Дир тушбаби дида цереса лъутизаруна Дуца,

Ва дун рихаралщинал дица гъурун рана.

42Гьел кумекалъе ахӀдана, амма гьел хвасар гьаризе щивго ватичӀо;

БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ ахӀи бана, амма Гьес жаваб гьабичӀо+.

43Дица ракьул хӀур гӀадин хъурана гьел;

Дица къватӀул хӀарщ гӀадин мерхьана гьел.

44Дирго халкъалъул питнаялдаса ворчӀизавуна Дуца дун;

Чияр халкъазул бетӀерлъун гьавун цӀунана Дуца дун.

Дида лъаларел халкъал дие хъулухъалъе чӀун руго.

45КъватӀисел дие хӀелхӀедула;

ГӀинда рагӀун бахъиналде дир амраби тӀуразарула.

46ХӀинкъиялъ гьезул ракӀ гӀодоб чӀвана,

Сородулаго раккула гьел жалго рахчараб бакӀалдаса къватӀире.

47ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАН! Дир баракатаб Кьуру!

Рецц Дуе, дир Аллагь – дир хвасарлъиялъул Кьуру!

48Дир Аллагьасин дие гӀоло рецӀел босулеб,
Дие халкъалги мутӀигӀлъизарулел,
49Дир тушбабаздаса дун ворчӀизавулев!

Дида данде чӀаразда цеве дун кӀодо гьавуна Дуца,

ВахӀшияздаса хвасар гьавуна.

50Гьединлъидал, дир БЕТӀЕРГЬАН, дица халкъазда гьоркьоб Дуе рецц гьабила;

Дур цӀар кӀодо гьабун назму ахӀила+.

51Жиндирго пачаясе Гьес кӀудиял бергьенлъаби кьуна

Жиндирго тӀаса вищарав Давудида ва гьесул наслабазда абадиялъего цӀоб лъуна»+.

23

Давудил ахирисеб вагӀза

23^1Гьале Давудил ахирисеб калима:

«Йишайил вас Давудица бицараб калима;

БетӀергьанас тӀадегӀан гьавурасул,

Якъубил Аллагьас тӀаса вищун зайтуналъул нах жинда бахарасул

Ва ГӀизраилалъул хӀасратав шагӀирасул калима:

2„БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ РухӀ кӀалъалеб буго дилъ,
Гьесул калима буго дир мацӀалда+.
3ГӀизраилалъул Аллагьас абуна,

ГӀизраилалъул борхатаб Кьуру кӀалъана дир рахъалъ:

‘Халкъалъе ритӀухъго нухмалъи гьабулев,
Аллагьасукьа хӀинкъун гьел нухда рачунев!+
4Рогьалил хъахӀлъиялда,
бацӀцӀадаб зодоб радал баккун бачӀунеб бакъалда,
хер бижизабулеб рахӀматалда
ва гьелда хадуб чӀараб нуралда релълъуна гьев’.

5Гьайгьай гьедин баракат лъуна Аллагьас дир хъизан-къаялда,

Гьес диргун абадияб ва хисулареб къотӀи гьабун бугелъул.

Гьес сундулъгоги квербакъи гьабуна дие ва эркенлъи кьуна,
щибаб дир анищ-мурадги Гьес тӀубазабула+.

6Амма тӀолалго хӀалихьатал-къадарал чагӀи заз-хъарахъалда релълъуна,
жиб хъвагӀан нахъе балеб ва тӀокӀалъ кодобе босулареб.

7Гьелда инсанас квер хъваларо,
маххул алат, ялъуни хеч хӀалтӀизабула гьеб бакӀаризе
ва бижараб бакӀалдаго тӀубан бухӀула“».

Давудил ЦӀар арал бахӀарзал

8Гьале Давудил бахӀарзазул цӀарал: тахкемонияв Ёшев-Башевет – гьев вукӀана лъабгоязул бетӀер. Гьев цохӀо хочодалъун микьнусго чиясда данде вагъана, ва гьел киналго гьес цо рагъул свериялъулъ чӀвана.

9Лъабгоязда гьоркьов гьесда хадусев вукӀана Додол вас Элеазар. Додол инсуда цӀар Ахохи букӀана. ГӀизраилазул аскариял пилистимазукьа нахъе къан чӀун рукӀаго, рагъизе къачӀарал пилистимал гӀад-хочӀ гьарун рагъа-рачаризарулев вукӀана гьев Давудгун цадахъ. 10Гьев пилистимазда данде вахъана ва лебалго вагъана. Ахиралда гӀемер свакаялъ гьесул квер жиндирго хочол гӀоркьалда рекӀун хутӀун букӀана. Гьеб къоялъ БЕТӀЕРГЬАНАС кӀудияб бергьенлъи кьуна гьесие. Аскариял абуни, гьеб рагъ лъугӀун хадуб гурони Элеазарихъе руссинчӀо, гьебги гӀицӀго чӀвараздаса давла бакӀаризелъун.

11Хадусев вукӀана харарияв Агил вас Шамма. Лехиялда, гъолден бекьараб авлахъ бугеб бакӀалда пилистимал данде ракӀаридал, гьезухъа лъутана ГӀизраилалъул рагъухъаби. 12Амма Шамма гьеб авлахъалъул бакьулъ вахъун чӀана, гьебги цӀунун пилистимал гъурун рана, ва БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие кӀудияб бергьенлъи кьуна.

13Пилистимал Рефаим расалъиялда къайи чӀван рукӀадго, лъеберго цевехъанасда гьоркьоса лъабгояв вачӀана Давудихъе Адуллам абулеб нохъоде+. 14Гьеб заманалда Давуд цо щулалъиялда вукӀана, пилистимазул аскар Бет-Лехемалда букӀана. 15Давуд цӀакъ къечана, ва гьес абуна:

«Бет-Лехемалъул кавабахъ бугеб гъуялъуса лъим босун вачӀунев чи вукӀараванищха цо!» – ян.

16Гьебмехалъ дов лъабавго бахӀарчи гьениса вахъун ана, ва, пилистимазул къайи чӀвараб бакӀ къотӀун доб рахъалдехунги рорчӀун, гьез Бет-Лехемалъул кавабахъ бугеб гъуялъуса лъим босун бачӀана Давудие. Амма Давудица гьеб гьекъезе инкар гьабуна, ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ сайгъатлъун гьабун, гьеб гӀодобе тӀуна+.

17Давудица абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС цӀунаги гьединаб жо гьабиялдаса! Гьадин жиндирго гӀумру бичарал бахӀарзазул би гьекъолев чийищ дун?!» – ин. Гьеб лъим гьес гьекъечӀо.

Дов лъабго багьадурас гьабуна гьеб бахӀарчилъи.

18Иоавил вац Авишай вукӀана лъебергоязул бетӀерлъун. Гьев цохӀо хечгун лъабнусго чиясда данде вагъана ва гьел киналго чӀвана; лъебергоясда гьоркьоб цӀар машгьурлъана гьесулги+. 19Лъебергоясда гьоркьов бищун цӀар рагӀарав вукӀана гьев, ва гьезул бетӀерлъунги вахъана, амма кин букӀаниги дол лъабгоязда ващалъичӀо.

20ЕгьоядагӀил вас Бенаягь вукӀана Кавцеилалдаса гучав бахӀарчи. Гьесги гӀемерал гьунарал гьаруна. Гьес могӀавиязул гъалбацӀгӀан гучав кӀиго рагъухъан чӀвана ва, цо гӀазу балеб къоялъ, цӀадал лъим бакӀарулеб кӀудияб гвандинибе ккараб гъалбацӀги чӀвана+. 21Гьединго цо залимав мисриявги чӀвана гьес. Гьев мисриясул хъатикь хеч букӀана, Бенаягьихъ тӀил гурони букӀинчӀо. Мисриясухъа кодоса гьеб хечги бахъун, гьесул жиндирго хечалъ чӀвана гьес гьев+. 22Гьеле ЕгьоядагӀил вас Бенаягьил гьунарал. Дол лъабгоязул гӀадин цӀар рагӀана гьесулги. 23Лъебергоясда гьоркьов гьев бищун къадру борхатав вукӀана, амма лъабгоясда гьоркьове лъугьинчӀо. Давудица гьев жиндирго рорчӀухъабазул бетӀерлъун тана.

24Лъебергоясда гьоркьор рукӀана:

1. Иоавил вац Асаил,
2. Бет-Лехемалдаса Додол вас Элханан,+
3. 25Хародалдаса Шамма,
4. Хародалдаса Элика,
5. 26Палтияв Хелец,
6. Икешил вас Текоаялдаса Ира,
7. 27Анатоталдаса Авиезер,

хушатияв Мебунай,

1. 28ахохияв Цалмон,
2. Нетофалдаса Махарай,
3. 29Баанагьил вас Нетофалдаса Хелев,

4. Буняминил ракьалда бугеб Гивеаялдаса Ривайил вас Иттай,

5. 30Пиратоналдаса Бенаягь,
6. Гаашалъул расалъиялдаса Иддай,
7. 31аравияв Ави-Албон,
8. бархумияв Азмавет,
9. 32Шаалбоналдаса Элияхба,
10. Яшенил васал,
11. Ионатан,
12. 33харариязул чи Шамма,
13. Хараралдаса Шарарил вас АхӀиам,
14. 34магӀахияв Ахасбайил вас Элипелет,
15. Гилоялдаса Ахитофелил вас Элиам,+
16. 35Кармилалдаса Хецрай,
17. арбияв Паарай,
18. 36Цовагьалдаса Натанил вас Игал,
19. Гадил къавмалъул чи Бани,
20. 37аммонияв Целек,

21. Беэроталдаса Нахарай – Церуягьил вас Иоавил ярагъ баччулев чи,

22. 38итрияв Ира,
23. итрияв Гарев
24. 39ва хитияв Уриягь.

Кинавниги лъебералда анкьго чи вукӀана[*]+.

24

Халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьаби ва Давудие жаза

24^1Нахъеги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ццин бахъана гӀизраилазда ва Гьес Давуд гьезие балагьалъе гьесизавуна: «ГӀизраилалъулги Ягьудиялъулги халкъ рикӀкӀе», – янги абун.

2АскӀов вукӀарав жиндирго аскаралъул бетӀер Иоавида пачаяс абуна:

«Шималияб рахъалда бугеб Даналдаса байбихьун къилбаялъул рахъалда бугеб Беэр-Шеваялде щвезегӀан ГӀизраилалъул щибаб агьлу-къед сверун халги гьабун, халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьабе, дида гьезул къадар лъан букӀине».

3Амма Иоавица пачаясда абуна:

«Дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьас жеги гӀемерлъизабеги дур халкъ ва гьелъул къадар нусго нухалъ цӀикӀкӀун тӀаде жубайги, дир бетӀерчӀахъаяв пачаясул беразда гьеб бихьараб къоги бачӀаги. Амма щайха дир бетӀерчӀахъаяв пачаясул къасд ккараб гьединаб иш гьабизе?»

4Амма пача жиндирго рагӀудаса кьуричӀо, гьединлъидал Иоавги рагъул церехъабиги пачаясда аскӀоса къватӀире рахъана гӀизраилазул халкъалъул хъвай-хъвагӀай гьабизелъун. 5Иордан гӀорги бахун АрогӀералда чадрал чӀвана гьез, ва Гадил расалъиялда бугеб шагьаралъул къилбаялъул рахъалдасан байги бихьун, цинги Иазер шагьаралде рилълъана. 6Хадур гьел ана ГилгӀадалде ва хитиязул ракьалде, гьенисан Данил ракьалде, гьенисанги сверун Сидоналде. 7Гьениса гьел Тиралъул хъалаялде ана, хадур хивиязул ва ханааниязул тӀолалго шагьарал сверана, ахирги Ягьудиялъул къилбаялъул рахъалде, Беэр-Шеваялде щвана. 8ТӀолабго ГӀизраилалъул ракьги сверун, ичӀго моцӀгун къого къоялдасан Иерусалималде тӀадруссана гьел. 9Иоавица гьеб халкъалъул хъвай-хъвагӀаялъул хӀасил пачаясухъе щвезабуна. ГӀизраилалда кинавниги микьнусазарго ярагъ борчулев бихьинчи ватана, щунусазарго бихьинчи Ягьудиялдаги ватана+.

10Амма халкъ рикӀкӀун хадуб, Давудил кутакалда рекӀел рахӀат хвана. Цинги БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна гьес: «Гьаб иш гьаби дир кӀудияб такъсир ккана. Вай дир БЕТӀЕРГЬАН! Гьарула Дуда, тӀаса лъугьа дидаса, Дур лагъасдаса! ГӀадалаб жо гьабуна дица»+.

11Нахъисеб къоялъ радал Давуд тӀаде вахъиналде Гад аварагасухъе БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима рещтӀана:+
12«Давудихъеги ун, гьесда абе: „Гьадин абулеб буго БЕТӀЕРГЬАНАС: ‘Гьале Дица дуда лъабго батӀияб тамихӀ бихьизабулеб буго. Гьезда гьоркьоса дуцаго тӀаса бище кинаб тамихӀ Дица дуе гьабилебали’, – ян“».

13Гад авараг Давудихъе вилълъана ва гьес абуна: «Анкьго соналъул ракъийищ биччалеб ракьалде? Ялъуни лъабго моцӀалъ тушбабаздаса лъутахъдилевищ вукӀинев? Ялъуни лъабго къоялъ къавуда унтийищ биччалеб дур ракьалде? Гьанже мунго балагье ва ургъе; дун духъе ВитӀарасухъе кинаб жаваб щвезабилеб дица?»

14Гьебмехалъ Давудица Гад аварагасда абуна: «Дие захӀмат бугеб куц! Амма биччанте дун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кверзукьего ккезе, Гьесул рахӀму-цӀоб цӀикӀкӀараб бугелъул, амма инсанасул кверзукье кидаго ккогеги!» – ян.

15Цинги, гьеб рогьалил гӀужалдаса байбихьун, гьелъие цӀараб заман тӀубазегӀан, БЕТӀЕРГЬАНАС квешаб унти биччана ГӀизраилалда тӀаде, ва Даналдаса бахъараб Беэр-Шеваялде щвезегӀан гьоркьоблъиялда лъабкъоялда анцӀазарго чи хвана гьебмехалда. 16Малаикас Иерусалималъул халкъги гъуризе, гьелда тӀаде квер борхарабго, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ракӀ гурхӀана; Гьес халкъ гъурулев Малаикасда абуна:

«Гьанже гӀела! Квер нахъе босе».

Гьеб лахӀзаталда БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Малаик вукӀана евусияв Аравнагьил гьоцӀиве щун+. 17Халкъ гъурулев Малаик вихьидал, БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ гьардана Давуд:

«Гьав дица гурищ мунагьги такъсирги гьабураб? Гьал чахъабаздагӀаги ккараб гӀайиб щиб? Дидеги дир хъизан-къаялдеги буссинабе Дур жаза!»

Давудица къурбаналъе бакӀ бай

18Гьеб къоялъ Гад авараг вачӀана Давудихъе ва гьес абуна: «Вахъа, Аравнагьил гьоцӀиб БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбаналъе бакӀ бай», – ян.

19БЕТӀЕРГЬАНАС Гад аварагги гьоркьов ккун абураб гьабизе Давуд къватӀиве вахъана. 20Пачаги гьесул чагӀиги рачӀунел рихьидал, Аравнагь гьезда данде къватӀиве гӀедегӀана ва гӀодоб гьумер цун, пачаясе къулана.

21Аравнагьица цӀехана: «Щиб хӀажалъи ккун пача жиндирго лагъасухъе вачӀарав?» – ин.

Давудица абуна:

«Духъа лал тӀамулеб гьоцӀу босизе ва гьениб БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбаналъе бакӀ базе вачӀун вуго, халкъалде бачӀун бугеб квешаб унти къотӀизе букӀине».

22Аравнагьица Давудида абуна: «Биччанте дир бетӀерчӀахъаяв пачаяс жиндиего бокьарабщинаб босизе ва гьеб къурбанлъун гьабизе. Гьале тӀубан бухӀулеб къурбаналъе бусбиги, цӀулае хӀалтӀизаризе лулбигун пуруцги+. 23Дир пача, Аравнагьица гьеб кинабго пачаясе кьолеб буго!»

Аравнагьица тӀадеги жубана: «Дуца гьабулебщинаб дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьас къабул гьабеги!»

24Амма пачаяс Аравнагьида абуна: «Гуро, гьедин данде кколаро, дица гьеб кколеб багьаги кьун, бичун босизе буго. Дирго БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасе чӀобого щвараб жоялдалъун дица къурбан гьабуларо».

Цинги Давудица кӀикъоялда анцӀго шекелалъухъ[*] ричун росана гьоцӀуги бусбиги. 25Гьениб Давудица БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбаналъе бакӀ бана ва тӀуран рухӀулелги ракълилалги къурбанал тӀоритӀана гьелда тӀад[*]. БЕТӀЕРГЬАНАС гьел къабул гьаруна ва ГӀизраилалда квешаб унти къотӀана.

* 1:20 Бал. Байб. 17:10-11. Суннат гьаби – Аллагьас жиндиргун КъотӀи гьабураб халкъалъул чи жив вукӀиналъул гӀаламатлъун кколаан гьеб.

* 2:16 Хелкат Гьацурим – Хунжрузул авлахъ абураб магӀна ккола гьелъул.

* 2:27 Ялъуни, мун радалго гьедин кӀалъаравани, рагъухъаби жидерго вацазда хадур лъугьинароан.

* 5:2 Халкъалъе вехьлъи гьаби – гьелъул магӀна ккола халкъалъе цевехъанлъи гьаби абураб.

* 5:8 Ялъуни, Давудида рихарал.

* 5:9 Милло – сверухъе къедги бан, жанисан ракь мерхьун гьабураб борхалъи, тӀад бакӀалги рараб.

* 5:11 Кедр – накӀкӀигъутӀбузул цо къимат цӀикӀкӀараб тайпа.

* 5:20 БагӀал-Перацим – БетӀергьанас борлъана абураб магӀна ккола гьеб цӀаралъул.

* 6:2 Ягьудиялъул БагӀала – гьелъул цогидаб цӀар Кириат-Еарим.

* 6:8 Парец-ГӀузза – ГӀузза ворлъараб абураб магӀна ккола гьелъул.

* 8:18 Керетиял ва пелетиял рукӀун ратизе бегьула къватӀиб ракьалдаса гӀарац кьун ккурал пачаясул рорчӀухъаби.

* 10:18 Ялъуни, чотӀахъаби.

* 11:2 Доб мехалъ ГӀизраилалда рагъилъун хӀалтӀизабулаан тӀох.

* 11:21 Ерубушет – Гедеонил батӀияб цӀар (бал. Къад. 6:32 )

* 12:25 Едидиягь – гьаб рагӀул магӀна ккола БетӀергьанасе хирияв.

* 12:30 Ялъуни, Милхомил ботӀродаса. Милхом ккола Раббагьалъул аллагь (бал. 3 Пач. 11:5, 33).

* 12:30 Талант – гӀага-шагарго 36 кило.

* 14:26 200 шекел – гӀага-шагарго 2,3 кило.

* 15:2 Шагьаралъул кавабахъ букӀунаан доб заманалда ГӀизраилазул годекӀан. Гьенир жидерго хасал бакӀазда гӀодор чӀун рукӀунаан халкъалъул кӀудиял чагӀи, тӀадчагӀи ва диванчагӀи. ЖамагӀаталъул букӀа, цо пуланав чиясул букӀа, бокьараб захӀматаб суал ва дагӀба-гӀарз гьениб дандбалаан ва гьелъие рекъараб хӀукмуги къотӀулаан.

* 15:30 Бихьинчияс ботӀроде жо рехиялъул магӀна кколаан гьев балагьалъукье ккун вугин абураб.

* 20:15 Доб заманалда шагьар гохӀккараб бакӀалда балаан. Шагьар сверун ккураз шагьаралъул къадакье ганчӀилгун хӀатӀалъул гьабураб нух лъолаан, гьакибурдузда тӀад лъураб кӀудияб хӀосги тунк-тункизабун, гьеб къед борлъизелъун.

* 21:1 Ханаан кверде босулаго гӀизраилаз гаваониялгун ракълилаб къотӀи-къай гьабун букӀана (бал. Егьош. 9:3-27 ).

* 21:9 Их бащалъуде щвараб заман.

* 21:10 Октябрь моцӀалда байбихьулаан цӀадал разе.

* 21:16 Рафаял рукӀана кьуру гӀадал рорхатал, залимал гӀадамал.

* 21:16 300 шекел – гӀага-шагарго 3,5 кило.

* 23:39 Гьезул къадар кидаго лъеберго чӀезабулаан. Амма, цо чи чӀвани, гьесул бакӀалда цогидав лъолев вукӀун ватизе рес буго, гьединлъидал батила гьезул къадаралъул хӀасил 37 ккараб.

* 24:24 50 шекел – гӀага-шагарго 600 гр. гӀарцул.

* 24:25 Хадубккун Давудил вас Сулейманица гьеб бакӀалда БетӀергьанасул Рукъ бана.

+ 1:1 1 Пач. 31:4, 1 Пач. 30:17-20
+ 1:6 1 Пач. 31:1-4,
+ 1:11 2 Пач. 13:31
+ 1:14 1 Пач. 24:7
+ 1:20 1 Пач. 31:9
+ 1:21 1 Пач. 31:1
+ 1:26 1 Пач. 18:1, 1 Пач. 20:17
+ 2:2 1 Пач. 25:43
+ 2:3 1 Пач. 27:2-3
+ 2:4 1 Пач. 16:13, 1 Пач. 31:11-13
+ 2:8 1 Пач. 14:50-51,
+ 2:11 2 Пач. 5:5, 3 Пач. 2:11,

+ 2:18 1 Пач. 26:6, 2 Пач. 3:30, 2 Пач. 3:39, 2 Пач. 16:9-10, 2 Пач. 19:22, 2 Пач. 23:18,

+ 3:2 1 Пач. 25:43
+ 3:3 2 Пач. 13:37
+ 3:4 3 Пач. 1:5
+ 3:7 2 Пач. 21:8, 2 Пач. 21:10

+ 3:9 1 Пач. 15:28, 1 Пач. 16:13, 1 Пач. 28:17

+ 3:13 1 Пач. 14:49
+ 3:14 1 Пач. 18:25
+ 3:15 1 Пач. 25:44
+ 3:27 2 Пач. 20:10, 2 Пач. 2:23
+ 3:30 1 Пач. 26:6, 2 Пач. 2:18, 2 Пач. 2:23

+ 3:39 2 Пач. 2:18, 2 Пач. 16:9-10, 2 Пач. 19:22

+ 4:4 2 Пач. 9:3, 2 Пач. 9:6
+ 4:9 3 Пач. 1:29
+ 4:10 2 Пач. 1:1-16
+ 5:2 1 Пач. 18:13,
+ 5:4 3 Пач. 2:11,
+ 5:5 2 Пач. 2:11
+ 5:9 3 Пач. 9:15, 3 Пач. 9:24, 3 Пач. 11:27,
+ 5:10 Эстер 9:4
+ 5:11 3 Пач. 5:1
+ 5:18 2 Пач. 23:13
+ 5:24 4 Пач. 7:6
+ 6:3 1 Пач. 7:1

+ 6:16 1 Пач. 14:49, 1 Пач. 18:20-28, 1 Пач. 19:11-17

+ 6:18 3 Пач. 8:14
+ 6:21 1 Пач. 15:28
+ 7:2 2 Пач. 12:1, 3 Пач. 1:8,
+ 7:8 1 Пач. 16:11-13,
+ 7:9 1 Пач. 18:14
+ 7:10 1 Пач. 12:11
+ 7:12 3 Пач. 2:10
+ 7:13 3 Пач. 8:19
+ 7:14 2 Кор. 6:18, Жугь. 1:5,
+ 7:16 Ин. 7:42
+ 8:3 1 Пач. 14:47, 3 Пач. 11:24
+ 8:7 4 Пач. 11:10,
+ 8:11 3 Пач. 7:51
+ 8:13 4 Пач. 14:7
+ 8:14 Байб. 25:23, Байб. 27:40,
• 8:15 2 Пач. 20:23-26,
+ 8:15 3 Пач. 10:9
+ 8:16 2 Пач. 2:13, 3 Пач. 4:3
+ 8:17 2 Пач. 15:24, 2 Пач. 20:25,
+ 8:18 2 Пач. 23:20, 3 Пач. 2:35, 3 Пач. 4:4
+ 9:1 1 Пач. 18:3, 1 Пач. 20:15
+ 9:2 2 Пач. 16:1-4, 2 Пач. 19:17
+ 9:3 2 Пач. 4:4
+ 9:4 2 Пач. 17:27
+ 9:6 2 Пач. 16:4, 2 Пач. 19:24,
+ 9:10 2 Пач. 19:17
+ 10:1 1 Пач. 11:1
+ 10:6 2 Пач. 8:3,
+ 10:12 1 Пач. 3:18
+ 10:16 3 Пач. 11:23
+ 11:1 3 Пач. 20:22,
+ 11:3 2 Пач. 23:34, 2 Пач. 23:39,
+ 11:14 3 Пач. 21:8
+ 12:1 2 Пач. 7:2,
+ 12:7 1 Пач. 16:13
+ 12:11 2 Пач. 16:21-22
+ 12:13 2 Пач. 24:10,
+ 12:16 2 Пач. 13:31
+ 12:22 Юнус 3:9
+ 13:3 1 Пач. 16:9, 2 Пач. 13:3
+ 13:12 Байб. 34:7,
+ 13:31 2 Пач. 1:11, 2 Пач. 12:16
+ 13:32 2 Пач. 13:3
+ 13:37 2 Пач. 3:3,
+ 14:4 4 Пач. 6:26
+ 14:9 1 Пач. 25:24

+ 14:11 1 Пач. 14:45, 3 Пач. 1:52, Лук. 21:18, Чап. 27:34

+ 14:14 1 Пач. 7:6, 2 Пач. 23:16
+ 14:17 1 Пач. 29:9, 2 Пач. 19:27
+ 14:20 1 Пач. 29:9, 2 Пач. 19:27
+ 14:23 2 Пач. 13:38
+ 14:27 2 Пач. 13:1
+ 14:32 1 Пач. 20:8
+ 15:1 3 Пач. 1:5
+ 15:2 Рут 4:1, 2 Пач. 18:4, 2 Пач. 19:8
+ 15:8 Байб. 28:20
+ 15:13 2 Пач. 12:11
+ 15:16 2 Пач. 16:21-22, 2 Пач. 20:3
+ 15:18 1 Пач. 30:14, 2 Пач. 8:18
+ 15:21 Рут 1:17
+ 15:23 3 Пач. 15:13, 4 Пач. 23:4

+ 15:24 2 Пач. 8:17, 1 Пач. 22:20, 2 Пач. 8:17, 2 Пач. 20:25

+ 15:26 1 Пач. 3:18
+ 15:27 3 Пач. 1:42
+ 15:30 Мар. 1:11, Чап. 1:12, Эстер 6:7
+ 15:31 2 Пач. 16:23, 2 Пач. 17:14
+ 15:33 2 Пач. 19:35
+ 15:34 2 Пач. 17:5-14
+ 15:36 2 Пач. 17:17
+ 16:1 2 Пач. 9:2-13
+ 16:2 2 Пач. 17:29
+ 16:3 2 Пач. 9, 2 Пач. 19:27
+ 16:9 2 Пач. 2:18
+ 16:10 2 Пач. 3:39, 2 Пач. 19:22
+ 16:16 2 Пач. 15:34, 1 Пач. 10:24
+ 16:21 2 Пач. 15:16, 2 Пач. 20:3
+ 16:22 2 Пач. 12:11-12
+ 17:5 2 Пач. 15:32
+ 17:8 ГӀакъилал рагӀаби 17:12,
+ 17:14 2 Пач. 15:31, 2 Пач. 15:34
+ 17:17 2 Пач. 15:36,
+ 17:23 2 Пач. 15:12, Мат. 27:5
+ 17:25 2 Пач. 19:13, 2 Пач. 20:9-10,

+ 17:27 2 Пач. 12:26, 2 Пач. 12:29, 2 Пач. 9:4, 2 Пач. 19:31-32, 3 Пач. 2:7,

+ 17:29 2 Пач. 16:2
+ 18:2 2 Пач. 15:19-22
+ 18:18 Байб. 14:17, 2 Пач. 14:27
+ 18:27 3 Пач. 1:42
+ 18:32 1 Пач. 25:26, Дан. 4:16
+ 19:8 Рут 4:1, 2 Пач. 15:2, 2 Пач. 18:4
+ 19:9 2 Пач. 5:20
+ 19:11 2 Пач. 15:29
+ 19:13 2 Пач. 17:25, 2 Пач. 8:16, Рут 1:17
+ 19:16 2 Пач. 16:5
+ 19:17 2 Пач. 9:2-13, 2 Пач. 16:1-4
+ 19:19 2 Пач. 16:5-13
+ 19:21 2 Пач. 16:9
+ 19:22 2 Пач. 3:39, 2 Пач. 16:10
+ 19:23 3 Пач. 2:8, 3 Пач. 2:36-46
+ 19:24 2 Пач. 9

+ 19:27 2 Пач. 16:3, 1 Пач. 29:9, 2 Пач. 14:17, 2 Пач. 14:20

+ 19:28 2 Пач. 9:7
+ 19:32 2 Пач. 17:27-29
+ 19:35 2 Пач. 15:33
+ 19:37 3 Пач. 2:7
+ 20:1 3 Пач. 12:16,
+ 20:3 2 Пач. 15:16, 2 Пач. 16:21-22
+ 20:4 2 Пач. 17:25, 2 Пач. 19:13
+ 20:7 1 Пач. 30:14, 2 Пач. 8:18
+ 20:10 2 Пач. 3:27
+ 20:14 4 Пач. 15:29
• 20:23 2 Пач. 8:15-18,
+ 20:23 1 Пач. 30:14
+ 20:24 3 Пач. 4:6, 3 Пач. 5:14, 3 Пач. 12:18
+ 20:25 2 Пач. 15:24, 2 Пач. 19:11
+ 21:6 1 Пач. 10:26
+ 21:7 1 Пач. 20:15
+ 21:8 2 Пач. 3:7, 1 Пач. 18:19
+ 21:9 Рут 1:22
+ 21:12 1 Пач. 31

+ 21:17 3 Пач. 11:36, 3 Пач. 15:4, 4 Пач. 8:19,

+ 21:19 1 Пач. 17:7
+ 21:21 1 Пач. 16:9, 2 Пач. 13:3,
+ 22:3 Байб. 15:1
+ 22:5 Юнус 2:4
+ 22:7 Юнус 2:8
+ 22:14 1 Пач. 2:10,
+ 22:15 1 Пач. 7:10
+ 22:21 1 Пач. 26:23,
+ 22:24 Байб. 6:9,

+ 22:31 Мат. 5:48, ГӀакъилал рагӀаби 30:5, Байб. 15:1

+ 22:32 4 Пач. 5:15, Дан. 2:47
+ 22:42 1 Пач. 28:6, ГӀакъилал рагӀаби 15:29
+ 22:50 Рум. 15:9
+ 22:51 2 Пач. 7:16
+ 23:2 Чап. 2:30, 2 Пёт. 1:21
+ 23:3 2 Пач. 22:3, ГӀакъилал рагӀаби 16:12
+ 23:5 2 Пач. 7:15-16,
+ 23:13 1 Пач. 22:1, 2 Пач. 5:18
+ 23:16 1 Пач. 7:6
+ 23:18 2 Пач. 2:18
+ 23:20 2 Пач. 8:18
+ 23:21 1 Пач. 17:50
+ 23:24 2 Пач. 2:18-23
+ 23:34 2 Пач. 15:12, 2 Пач. 11:3
+ 23:39 2 Пач. 11:3-17
+ 24:9 1 Пач. 11:8

+ 24:10 1 Пач. 24:6, 2 Пач. 12:13, 1 Пач. 13:13

+ 24:11 1 Пач. 22:5
+ 24:16 4 Пач. 19:35, Чап. 12:23, Юнус 3:10
+ 24:22 3 Пач. 19:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=AVR

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Ж

7. З

8. И

9. К

10. КЪ

11. Л

12. М

13. Н

14. П

15. Р

16. С

17. Т

18. ТӀ

19. У

20. ХЪ

21. ЦӀ

22. Ш

23. Щ

24. Э

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян

Арфа

Ассирия – Месопотамиялъул шималияб рахъалда, жакъасеб ГӀиракъалъул ракьалда букӀараб некӀсияб пачалихъ – ГӀизраилалъул вахӀшияб тушман. Ниневия гьелъул тахшагьарлъун кколаан. Цебесеб эраялъул микьабилеб гӀасруялъул ахиралда, 722 соналда, Ассириялъ Шималияб ГӀизраил кверде босана ва ГӀизраилалъул гӀемерисеб халкъги асирлъуде ккана. Ассириялъ ГӀизраилалъул ракьалде жидерго пачалихъалдаса батӀи-батӀиял халкъал гочинаруна ва гьенир хутӀун рукӀарал гӀизраилал гьел халкъалгун журана. Ягьудияги (Къилбаялъулаб ГӀизраил) кверде босизе къеркьана ассириял, амма гьеб гьезухъа бажаричӀо. Хадубккун БетӀергьанас жаза гьабуна Ниневиялъе ва гьеб вавилонияз тӀубан щущахъ биххизабуна.

Ашера – вавилониязулги ханааниязулги аллагь. Цебе заманалда Ашерае гӀибадаталъе рарал бакӀазда, гьелъул сипат-суратги тӀад бекӀкӀарал, цӀулал хӀубал эхетулаан. Гьелъул дин тӀибитӀун букӀана тӀолабго НекӀсияб ГӀагардасеб Бакъбаккул рахъалда. Цо-цо биценазда гьей аллагьзабазулги гӀадамазулги эбеллъун, ралъадазул ва тӀолабго дунялалъул кверщелайлъун ва Илу аллагьасул, яги БагӀалил (бетӀерав аллагь) лъадилъун йихьизаюн йиго. Гьединго гьей рикӀкӀунаан финикиязул шагьаразул – Тиралъул ва Сидоналъул – бетӀерай аллагьлъун. НекӀсияб КъотӀиялде балагьараб мехалъ, Ашерал дин гӀизраилазда гьоркьобгицин тӀибитӀун букӀин бихьула (бал. 3 Пач. 15:13; 18:19; 4 Пач. 21:7; 23:4, 6-7). Гьеб сабаблъун Аллагьас жаза гьабула гьезие.

Ашторат – рокьул ва гьарзаяб бачӀиналъул аллагь ва аллагь-рагъухъан. (бал. 3 Пач. 11:5, 33; 4 Пач. 23:13).

БагӀал – гъугъадиялъул аллагь – ханааниязул бетӀерав аллагь. БагӀал абураб рагӀул магӀна ккола «бетӀергьан, хважаин» абураб. БагӀалие гӀибадат гьабизелъун бараб рокъоб, БагӀалил хъулухъчагӀаз «динияб хъахӀбалъи» гьабулаан – гьел божулаан гьединал ишаздалъун БагӀалил гуч цӀикӀкӀунин ва гьесда ах-хурзазул ва чӀагоябщиналъул бачӀин цӀикӀкӀинабизе кӀолин. НекӀсияб Палестинаялда тӀибитӀун букӀана БагӀалил дин, гӀизраилал гьенире гочиналде цебего. Гьенир рукӀарал халкъаздаса мисалги босун, гӀизраилалги къосун ккун БагӀалил дин гьабизе лъугьунаан. Амма гьеб кутакалда Аллагьасда рихараб жо букӀана. ГӀизраилалъул пача Ахав БагӀалиде вуссинавуна Финикиялдаса ячарай гьесул лъадуца (бал. 3 Пач. 16:31-32). БетӀергьанасде мугъги рехун БагӀалил дин гьабиялдалъун гӀизраилаз кутакалда ццин бахъинабуна БетӀергьанасул.

Бищунго Мукъадасаб (Жанисеб) БакӀ – Цебе БетӀергьанасул Чадиралда букӀараб, хадубккун Мукъадасаб Рукъалъул бищунго жанисеб рахъ – КъотӀиялъул гъамас лъураб бакӀ. Бищунго Мукъадасаб бакӀалдаги гьелда цебесеб Мукъадасаб бакӀалдаги гьоркьоб, багӀарсиябгун шакъикьераб квасул бессараб, биццатаб, кутакалда хирияб пардав бигъун букӀана. Мусал Къануналда рекъон, гӀицӀго кӀудияв кашиш гурони ине бегьулароан гьениве жаниве, гьебги лъагӀалида жаниб цо нухалъ – мунагьалдаса рацӀцӀад гьарулеб Капараталъул Къоялъ. (3 Пач. 6:23; Жугь. 9:3-5, 7)

Вавилон – НекӀсияб Бакъбаккул рахъалда, жакъасеб ГӀиракъалъул ракьалъул къилбаялъулаб рахъалда, цебесеб эраялъул 626–538 соназ щулалъараб кӀудияб ва цӀар рагӀараб шагьар – некӀсияб гучаб империялъул тахшагьар. Цебесеб эраялъул анкьабилеб гӀасруялда Вавилон лъугьана империялъул тахшагьарлъун, гьеб империялда жанибе ана Месопотамия, Сирия ва Палестина. Жиндаго чӀараб улкалъун Ягьудия цӀунизе Ягьудиялъул пачаби кигӀан къеркьаниги, Вавилоналъул аскараз щущахъ биххизабуна Иерусалим ва гӀемерисел ягьудиялги, асир гьарун, Вавилоналде рачун ана (цебесеб эраялъул 586 с.). ЦӀияб КъотӀиялъул заманалде Вавилон щущахъ биххизабун букӀана. Амма, Аллагьасул Калимаялда рекъон, Вавилон абураб рагӀул «Илбисалъул парччахӀлъи» абураб хъвалсараб магӀнаги буго; Вавилон лъугьуна мунагь-такъсиралъул ва квешабщиналъул гӀаламатлъун ва гьеб магӀнаялда гьеб рагӀи чанго нухалъ Инжилалдаги дандчӀвала.

ГанчӀал речӀчӀулеб алат

Давуд ва Голиаф

Жергъен

Зобалазул бо – НекӀсияб КъотӀиялда БЕТӀЕРГЬАН вихьизавула зобалазул боялъ сверун ккурав Зобалазул Пача хӀисабалда (бал. 3 Пач. 22:19). Гьединлъидал НекӀсияб КъотӀиялда къанагӀат гуро БетӀерг БЕТӀЕРГЬАН ьан «Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН» абураб цӀаргун рехсолев вугев.

Иордан – Киннерет хӀорихъа байбихьун ЦӀамул ралъдалъе чвахулеб Палестинаялъул кӀудияб гӀор. ГӀемерисеб бакӀалда гьеб гӀор цӀакъго гӀебаб (30 метр), ялъуни гъваридаб гьечӀониги (3 – 3,5 метр), гьелъул чвахи хехаб ва лъаралмухъ кӀичӀ-кӀичӀараб буго. Гьеб Палестинаялъул бакъбаккул рахъалъулаб гӀорхъилъун ккола. Ханаан кверде босиналда цебе ГӀизраилаз гьеб гӀор бахана.

Кашиш – БетӀергьанасул Рокъоб Гьесие хъулухъалда вукӀунев чи. Къануналда рекъон, гӀицӀго Гьарунил агьлуялъул чагӀи толаан кашишзабилъун. КӀудияв кашишасе гурони ихтияр букӀинчӀо Бищунго Мукъадасаб бакӀалде жаниве ине – гьебги лъагӀалида жаниб цохӀо нухалъ, гьелъие бихьизабураб къоялъ (Капараталъул Къоялъ).

Къавм – цо чиясдасан лъугьараб халкъ. ГӀизраил халкъалъул кинабниги анцӀила кӀиго кӀудияб къавм буго. ГӀизраилазул анцӀила кӀиго къавм лъугьана Якъубил (БетӀергьанас ГӀизраил абун цӀар лъурав) анцӀила кӀиго васасдасан: Рувим, Шимеон, Левий, Ягьуда, Иссахар, Зевулун, Юсуп, Бунямин, Дан, Нафтали, Гад ва Ашер (Байб. 35:23-26). ГӀемерисел бакӀазда Юсупил къавм гьесул кӀиго васасдалъун бихьизабун буго – Манассидалъун ва Ефраимидалъун (Байб. 41:51-52). Аллагьас гьезие кьезе къотӀи гьабураб ракь кверде босун хадуб, ГӀизраилалъул щибаб къавмалъе жинди-жиндир ракьазул бутӀа щвана, гӀицӀго Левийил къавм хутӀун. Левийил къавм БетӀергьанасе хъулухъалъе букӀине тӀаса бищун букӀиндал, хутӀарал къавмаз чӀезабизе кколаан гьезие къваригӀарабщинаб.

Сулейман хун хадуб ГӀизраил кӀийиде бикьана: Шималияб пачалихъ – ГӀизраил, ва Къилбаялъулаб пачалихъ – Ягьудия. Къилбаялъулаб пачалихъалда жанире ккана Ягьудал ва Буняминил къавмал. ХутӀараб анцӀго къавм Шималияб пачалихъалда гъорлъе ккана. Гьеб анцӀабго къавмалъул гӀемерисел чагӀи ассирияз асирлъуде росана ва Ассириялъул империялда гьезул лъалкӀ тӀагӀана.

КъотӀи – Аллагьасул Калимаялда жаниб бищунго цӀикӀкӀараб кӀвар кьола КъотӀиялде – БетӀергьанас гӀадамазулгун гьабураб КъотӀиялде. Гьеб КъотӀи тасдикъ гьабула къурбаналъул гӀодобе тӀураб биялдалъун. Синай магӀарда Аллагьас Мусаги гьоркьов ккун, гӀизраил халкъалъулгун КъотӀи гьабуна. Гьеб КъотӀиялда рекъон, Аллагьас рагӀи кьуна жугьутӀазда баракат лъезе ва гьел тушбабаздаса цӀунизе; гӀизраилазги, Гьесул Къануналда хъваралда рекъон, Гьесие мутӀигӀго хьвадизе ва Гьесул амраби тӀуразаризе тӀаде босана. Гьеб КъотӀиялда НекӀсияб КъотӀи абула. Аварагзабаз цебеккун бицун букӀана Аллагьасдаги гӀадамаздаги гьоркьоб ЦӀияб КъотӀи букӀине бугин.

КъотӀиялъул гъамас – НекӀсияб КъотӀиялда гьедин абула БетӀергьанас гӀизраилазулгун гьабураб КъотӀиялъул хъвай-хъвагӀай жаниб лъураб, меседги тӀад бекьараб цӀулал гьабураб гъамасалда – гӀизраилазул рухӀияб гӀумруялда жаниб гьеб бищун хирияблъун кколаан. Гьениб жаниб лъун букӀана кӀиго ганчӀил къоно. Синай магӀарда Мусаги гьоркьов ккун Аллагьас ГӀизраилгун КъотӀи гьабулелъул, Гьес халкъалда тӀад лъураб анцӀго амру хъварал къанаби рукӀана гьел. Гьеб гъамасалъул тӀалъелалда эхетун месед тӀад бекьараб кӀиго хъерувимги букӀана, куркьбалги гӀебеде ритӀун. Гъамасалъул тӀалъел – «каппорет»: жугьутӀазул мацӀалда «тӀаде жо бачин», «тархъан гьари», «мунагьалдаса рацӀцӀад гьари» ккола гьелъул магӀна. КъотӀиялъул гъамас БетӀергьанасул Рукъалъул Бищун Мукъадасаб бакӀалда лъун букӀунаан.

КъотӀиялъул гъамас

Къурбан – Мусал Къануналда рекъон, гӀизраилаз БетӀергьанасе хӀайванал къурбанлъун гьарулаан: гьел хъолаан, хадуб гьелъул бутӀа, ялъуни тӀубараб къаркъала, къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан, хутӀараб бутӀа кваналаан. Мусал заманалдаса байбихьун, БетӀергьанас Мукъадасаб Рокъоб цо чӀараб бакӀ бихьизабуна къурбаназе ва гӀицӀго кашишзабазул ихтияр букӀана къурбанал тӀоритӀизе.

НекӀсияб КъотӀиялда къурбаналъул гӀемер батӀи-батӀиял тайпаби рихьизарун руго. БоцӀи хъвей гуребги, цоги-цоги – ролъул, зайтуналъул нахул, чагъиралъул сайгъаталги, хӀалухъеналъул тӀоцебесеб бачӀинги босулаан Мукъадасаб Рокъобе къурбаналъе. НекӀсияб КъотӀиялда цӀикӀкӀараб кӀвар кьун буго къурбаназда хурхарал диниял гӀадатазде. Къурбаназдалъун ва БетӀергьанасул амраби тӀуразариялдалъун букӀунаан Аллагьасда ва инсанасда гьоркьоб абадияб бухьен. БатӀи-батӀиял къурбаназул батӀи-батӀияб магӀна буго: тӀубан бухӀулеб къурбан, такъсиралъул къурбан, гӀайибалъул къурбан, ракълил къурбан, баркалаялъул къурбан, нияталъул къурбан, хъублъиялдаса рацӀцӀад гьарулеб къурбан ва гь. ц. Гьединго, БетӀергьанасул Рокъор къасиги къадги Гьесие хъулухъалъе чӀарал кашишзабазеги левитазеги гьел къурбаназдасан букӀана квен-тӀех.

Къурбаналъе бакӀ – гӀадамаз БетӀергьанасе къурбаналъе кьолел хӀайванал, ролъ, чагъир, махӀгьуинал нахал ва гь. ц. тӀад рухӀизе БетӀергьанасул Рокъоб бараб ункъбокӀонаб бакӀ. Къурбаналъе бакӀалъул ункъабго рахъалда эхеде ритӀарал цӀутӀелал рукӀана, лълъаралин абулел. Къурбаналъе хъураб хӀайваналъул бутӀа, ялъуни гьелъул тӀубараб къаркъала къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан рахъу лъугьинегӀан; гьелъул кӀкӀуялдалъун ва махӀалдалъун БетӀергьанас гьеб къабул гьабулаан. НекӀсияб КъотӀиялда, аслияб къагӀидаялъ, кӀиго батӀияб къурбаналъе бакӀ бихьизабун буго: тӀоцебесеб – алат кӀутӀичӀеб ганчӀил бараб; кӀиабилеб – цӀулал бараб, тӀад маххги ккураб. Гьединго гьитӀинаб, тӀад меседги ккураб, къурбаналъе бакӀги букӀана Мукъадасаб бакӀалда лъун – тӀад махӀгьуинал нахал рухӀулеб.

Лира

Мажлисалъул Чадир – Мусал Къануналда рекъон, БетӀергьанасул Рукъ балелде цебе, ГӀизраилалъул халкъалъ кибего цадахъ босулеб букӀана БетӀергьанасул КъотӀиялъул гъамас жаниб лъолеб Чадир.

БетӀергьанас Мусае загьир гьабураб къагӀидаялда гӀуцӀана гӀизраилаз гьеб Чадир. Чодрода жаниб букӀана Бищунго Мукъадасаб бакӀ ва гьелда цебехунаб Мукъадасаб бакӀги. Бищунго Мукъадасаб бакӀалда КъотӀиялъул гъамас лъун букӀунаан; Мукъадасаб бакӀалда – гьуинал махӀал тӀад рухӀулеб месед тӀад ккураб къурбаналъе бакӀ, мукъадасал чадал лъолеб стол ва нахучирахъал. Чадиралъул къватӀисеб рахъалда, гьелда цебе лъолаан къурбаналъе бакӀ ва «Ралъад» абун цӀар жинда лъураб хӀавуз. Мажлисалъул Чодрода жанив БетӀергьан Мусагун дандчӀвалаан ва БетӀергьанасе тӀагӀат-гӀибадат халкъалъ кинацаго цадахъ гьелда цебе гьабулаан. БетӀергьан гӀизраилазда гьоркьов вукӀиналъул гӀаламатлъун букӀана гьеб Мажлисалъул Чадир. Гьеб Чадиралъул мухӀканаб баян кьун буго Мусал Къануналда.

МугӀжизат – Аллагьасул Калимаялда жаниб гьедин абула тӀабигӀаталдалъун ялъуни инсанасдалъун ккараб кинаб бугониги хӀикматаб ишалда: гьединал ишаз БетӀергьанасул амруялъе нугӀлъи гьабула.

Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ – Иерусалималда БетӀергьанасе бараб Рукъ. Мусал заманалдаса нахъе гӀизраилаз БетӀергьанасе хъулухъалъе хӀалтӀизабураб Мажлисалъул Чодрол бакӀалда (гӀага-шагарго цебесеб эраялъул 950 соналда) Сулейман пачаяс бана тӀоцебесеб БетӀергьанасул Рукъ. Вавилониял тӀаде кӀанцӀидал, Вавилоналъул пача Навуходоносорица щущахъ биххизабуна гьеб цебесеб эраялъул 587/586 сс. ва гьениб жаниб букӀараб багьаябщинаб къайи-къоноги хъамал гьабуна. Мукъадасаб Рукъалъул мухӀканаб баян кьолеб буго Пачабазул Лъабабилеб тӀехьалда (3 Пач. 6:2–7:51).

Цебесеб эраялъул 536-леб соналъ, Вавилоналъул асирлъи ахиралде щведал, Персиялъул пача Кирица жугьутӀазе изну кьуна улкаялде тӀадруссине ва вавилонияз биххизабураб БетӀергьанасул Рукъ цӀидасан базе. БетӀергьанасул Рукъ цӀидасан бан лъугӀана гӀага-шагарго цебесеб эраялъул 520–515 сс.

ГӀизраилалъул халкъалъего бищун кӀвар цӀикӀкӀараб бакӀлъун кколаан БетӀергьанасул Рукъ, ва гьезул тӀолабго гӀумруги гьелда бухьараб букӀана: гьенир гурони Аллагьасе къурбанал гьаризе бегьулароан ва аслиял диниял байрамазул къояз, гьел байрамал тӀоритӀизе, тӀолалго жугьутӀалги ракӀарулаан гьенире.

НатӀ – гӀага-шагарго 45 см., бащдаб метргӀанасеб роцен.

Пасха – гӀизраилазул бищун кӀвар бугел байрамазул цояб. НекӀсияб къотӀиялда рекъон, гьеб байрам тӀобитӀула щибаб лъагӀалил ихдалил гӀужалда, гӀизраилал Мисриялдаса къватӀире рорчӀи ва лагълъиялдаса тархъанлъи ракӀалде щвезабун. Авив (гьебго Нисан) моцӀрол – гӀизраилазул календаралъул тӀоцебесеб моцӀ – анцӀила ункъабилеб къоялъ къаси тӀобитӀула Пасха. Гьеб байрамалъул къурбаналъе кьегӀер хъола. КьагӀрил тӀубараб къаркъала бежула ва кьогӀал хурдулгун, реччеб жубачӀеб чедгун цадахъ кванала – гьелъул цо ракьа бекизе бегьуларо. Гьеб сордоялъ гӀизраилаз ракӀалде щвезабун бицуна БетӀергьанас жалго Мисриялдаса хвасар гьариялъул хӀакъалъулъ. Къурбаналъе кьегӀерги хъун, щибаб рукъалъул нуцӀида гьелъул би бахун букӀана ва хвалил малаик би хъварабщинаб рокъове лъугьинчӀо; гьединлъидал, гьезул къавулъе хвел бачӀинчӀо доб мехалда – мисриязулин абуни, щибаб къавулъ тӀоцеве гьавурав вас ва гӀи-боцӀул тӀоцебесеб тӀинчӀ хвана.

Пилистимал – цебесеб эраялъул анцӀила лъабабилеб ва анцӀила кӀиабилеб гӀасруялда, «ралъдал халкъалин» жидеда абулел халкъал гочун, жакъасеб Палестинаялъул къилбаялъулгун бакътӀерхьул рахъалда щулалъараб халкъ. Пахьул гӀасруялъул ахиралда НекӀсияб Бакъбаккул рахъалда цо чанго цебетӀураб халкъги щущахъ биххизабун, гьениб чӀел гьабуна гьез. Гьез кодоре росана Газа, Ашкелон, Ашдод, Гат абурал шагьарал ва Экрон абураб шагьар тӀадеги бана. Пилистимазул ватӀанлъун рикӀкӀуна Кафтор, ай, Крит, ялъуни Кипр. Пилистимазда «суннат гьабичӀел» абулаан, щайгурелъул ГӀагардасеб Бакъбаккул рахъалъул халкъазда гьоркьоб гӀатӀидго тӀибитӀараб суннат гьабиялъул гӀадат гьезул букӀинчӀелъул. ГӀемерал соназ гӀизраилазул кӀудиял тушбабилъун рукӀана пилистимал, ахирги Давудица гьезда тӀад тӀубан бергьенлъи босизегӀан.

Ралъад – кашишзабаз БетӀергьанасе хъулухъалъе жалго рацӀцӀад гьаризе, хӀатӀал-кверал чуризе хӀалтӀизабулеб, кӀудияб ва гургинаб «Ралъад» абун цӀар лъураб хӀавуз. Гьеб букӀана анцӀго натӀалъ гӀебаб ва щуго натӀалъ борхатаб, гьебги Мукъадасаб рукъалъул азбаралда лъун букӀана. Гьелда гъоркь гьеб кквезе анцӀила кӀиго пахьул оцги лъун букӀана.

Рорхалъаби – ханааниязул халкъаз батӀи-батӀиял аллагьзабазе тӀагӀат-гӀибадаталъе ва зияратазе рорхалъабазда, чӀахӀиял гъутӀбузда гъоркь, ялъуни расалъиялда рарал бакӀал рукӀунаан. Гьединал бакӀазда, аслияб къагӀидаялъ, БагӀалил ва Ашерал дин гьабулаан. Гьенир Ашерал хӀубалги лъолаан ва гьезда цере къурбанал хъолаан; гьенибго хъахӀбалъи-пасалъиги гьабулаан, гьелдалъун ах-хуралъул ва гӀумруялъул щибаб рахъалъ бачӀин гьарзалъизе ва ракь цӀилъизе. Зама-заманалда гӀизраилалцин руссунаан гьеб диналде. Аллагьасул Калимаялда рекъон, гьел БетӀергьанасе кутакалда рихарал ишал руго ва, аварагзабиги гьоркьор ккун, Аллагьас гӀемераб нагӀана кьолеб буго гьединаб къагӀидаялъ дин гьабулел чагӀазе ва гьезие жазаги буго. ХӀакъав Аллагьасе тӀагӀат-гӀибадат гьабиялъе НекӀсияб КъотӀиялда бихьизабун буго Иерусалималда бараб ва КъотӀиялъул гъамас жаниб лъураб БетӀергьанасул Рукъ. (бал. 4 Пач. 23:1-28)

Систр

Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

Сур

Терафимал – рукъалъул аллагьзабазул, ялъуни хварал умумузул сипатазда гьарурал, пал тӀамизе, хваразул рухӀазда кӀалъазе, ялъуни батӀи-батӀияб сихӀру гьабизе хӀалтӀизарулел ганчӀил, яги цӀулал ясикӀаби. (БетӀергьанасул Калимаялда бихьизабун буго гьеб кутакалда Аллагьасда рихараб ва Гьес гьукъараб иш букӀин.) Ягьудиялъул пача Ёшиягьица гьукъун рукӀана: батӀи-батӀиял аллагьзабазде руссин, сихӀручилъи, хварал рухӀазда кӀалъай ва гьезда релълъарал хъубалщинал ишал, гьединго терафималги (бал. 4 Пач. 23:24).

ТӀубан бухӀулеб къурбан – щибго нахъе течӀого тӀубанго Аллагьасе кьолеб къурбан. Гьединаб къурбаналъе хъураб хӀайванго тӀубан Аллагьасе кьолаан, ай, къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан щибго нахъе течӀого, рахъу лъугьинегӀан. Гьелъул зобалазде унеб кӀкӀуялдалъун ва гьуинаб махӀалдалъун БетӀергьанас къурбанги къабул гьабулаан. НекӀсияб КъотӀиялда рехсолезда гьоркьор тӀуран рухӀулел къурбанал бищунго кӀвар бугеллъун ккола.

Урим ва Туммим – Урим (нур) ва Туммим (камиллъи). Кисаялда релълъараб жо меседил рахсаца бан букӀунаан эфодалъул каранда ва гьелда жанир Аллагьасул амру лъазабизе хӀалтӀизарулел алатал рукӀунаан – Урим ва Туммим. ГӀалимзабаз абула гьездалъун можоро бахъулаанин, амма ракӀчӀун кин гьел хӀалтӀизарулел рукӀарабали абизе кӀоларо.

Хъерувимал – куркьбал ругел къуватал малаикзаби ва малаикзабазда гьоркьорги бищун тӀадегӀаназул цо тайпа – Зобалазул ва Мукъадасабщиналъул хъаравулзаби (Байб. 3:24; 3 Пач. 6:23-28). БетӀергьанасул цӀаралда сверухъ ва Гьев инсанасда, ялъуни халкъалда аскӀов вукӀиналда хурхун гӀемерал рехсола хъерувимал Аллагьасул Калимаялда; «Хъерувимазул куркьбазда тӀад тах лъурав БЕТӀЕРГЬАН», – ин хъван батула нилъеда НекӀсияб КъотӀиялъул гӀемерисел тӀухьдузда. БетӀергьанасул Рокъоб, Бищун Мукъадасаб бакӀалда жаниб лъураб КъотӀиялъул гъамасалда тӀад, месед тӀад бекьараб кӀиго хъерувим эхетун букӀана. БетӀергьанасда цере рачӀине къваригӀараб мехалда, БетӀергьанасул Рокъоре, гьеб КъотӀиялъул гъамас лъураб бакӀалда цере рачӀунаан гӀизраилал. КъотӀиялъул гъамасалда тӀасан, гьеб кӀиго хъерувималда гьоркьосан кӀалъалаан БетӀергьан Жиндирго халкъалда, Мусаги гьоркьов ккун.

ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам – щибаб моцӀрол авалалда цӀияб моцӀ баккигун, жугьутӀаз тӀобитӀулеб динияб байрам. ЖугьутӀаз моцӀрол календарь хӀалтӀизабулаан. Гьеб къоялъе БетӀергьанас рихьизарурал къурбанал-сайгъаталги росун тӀобитӀулаан гьеб байрам.

Шамат къо – Ягьудиязул анкьил анкьабилеб къо, гьеб ккола хирияб БетӀергьанасе тӀокӀ гьабураб хӀалхьиялъул къо. Мусал Къануналда рекъон, шамат къоялъ гӀадамазда тӀадаб букӀана рахӀаталда, БетӀергьанасда цере как-диналде руссун рукӀине, Къанун цӀализе. Шамат къоялъ кинабгӀаги хӀалтӀи гьаби гьукъараб букӀана тӀолабго халкъалъе. ГӀизраилазул гӀадаталда рекъон, къо байбихьула бакътӀерхьуда. Гьединлъидал, шамат къо байбихьула рузман къоялъул бакътӀерхьуда ва шамат къоялъул бакътӀерхьуда ахиралде щола. Синагогаби раккаралдаса нахъе, гӀизраилал шамат къоялъ гьенире ракӀарула тӀагӀат-гӀибадаталъе.

ЩвантӀих

Эфод – хӀебтил букъун гьабураб, цебебухьалда релълъараб, БетӀергьанасе хъулухъ гьабулаго кашишзабаз ратӀлида тӀасан ретӀунеб жо. ЦохӀо кӀудияв кашишасул букӀана хирияб ххамил букъараб эфод. Кашишзабазул эфодалъул каранда бан букӀунаан, БетӀергьанасул амру лъазабизелъун хӀалтӀизарулел Уримги Туммимги жанир лъураб киса. Пачабазул тӀахьазда батула кӀиго батӀияб эфод. Цо тӀад ретӀунеб эфод; кӀиабилеб, эфодин абулеб тӀагӀел (1 Пач. 14:3; 23:6, 9; 30:7). ТӀоцебесеб эфод тӀад ретӀуна, кӀиабилеб эфод «босула» ялъуни «борхула». Пачабазул ТӀоцебесеб тӀехьалда (1 Пач. 2:28) бихьизабун буго «эфод боси» – кашишзабазул хӀалтӀабазул бищун кӀвар бугезул цояблъун букӀин.

Картаби (Пачазабазул тӀехь)

Картаби (Пачазабазул тӀехь)

1. Вавилоналъул империя

2. ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал

3. ГӀизраилалъул къавмазул ракьал

4. Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи

Картаби

Вавилоналъул империя

ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал

ГӀизраилалъул къавмазул ракьал

Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи

Table of Contents

- Пачазабазул тӀехь: 2 Пачаби

- Пачазабазул тӀехь

- ЦеберагӀи

- 2 Пачаби

- ЦеберагӀи
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

- РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

- Арфа
- Ассирия
- Ашера
- Ашторат
- БагӀал
- Бищунго Мукъадасаб (Жанисеб) БакӀ
- Вавилон
- ГанчӀал речӀчӀулеб алат
- Давуд ва Голиаф
- Жергъен
- Зобалазул бо
- Иордан
- Кашиш
- Къавм
- КъотӀи
- КъотӀиялъул гъамас
- КъотӀиялъул гъамас
- Къурбан
- Къурбаналъе бакӀ
- Лира
- Мажлисалъул Чадир
- МугӀжизат
- Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ
- НатӀ
- Пасха
- Пилистимал
- Ралъад
- Рорхалъаби
- Систр

- Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

- Сур
- Терафимал
- ТӀубан бухӀулеб къурбан
- Урим ва Туммим
- Хъерувимал
- ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам
- Шамат къо
- ЩвантӀих
- Эфод

- Картаби (Пачазабазул тӀехь)

- Вавилоналъул империя
- ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал
- ГӀизраилалъул къавмазул ракьал
- Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи